Prawnik Poznań

Strona główna

Aby uzyskać pomoc prawną

skontaktuj się z Kancelarią Radców Prawnych

 

Słownik pojęć prawnych

 

| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | R | S | Ś | T | U | W | Z | Ź | Ż |

 

A

ABOLICJA
AKT OSKARŻENIA
AKTA SPRAWY
AMNESTIA
APELACJA
APLIKACJA
ASESOR

cofnij

B

 

cofnij

C

CZYNNOŚCI PROCESOWE

cofnij

D

DEKRET
DOBROWOLNE PODDANIE SIĘ KARZE
DOCHODZENIE
DOCHODZENIE UPROSZCZONE
DOZÓR POLICJI

cofnij

E

 

cofnij

F

 

cofnij

G

 

cofnij

H

 

cofnij

I

IMMUNITET PROKURATORSKI
INTERES POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO
 

cofnij

J

JAWNOŚĆ PROCESU KARNEGO
 

cofnij

K

KARA
KARA ŁĄCZNA
KASACJA
KONSTYTUCJA
KRYMINALISTYKA
KRYMINOLOGIA
 

cofnij

L

LIST ŻELAZNY
 

cofnij

Ł

 

cofnij

M

MAŁOLETNI
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
MŁODOCIANY

 

cofnij

N

NIELETNI
NIEPOCZYLNOŚĆ JAKO OKOLICZNOŚĆ WYŁĄCZAJĄCA WINĘ
NIEZALEŻNOŚĆ PROKURATORA
NIEZAWISŁOŚĆ
 

cofnij

O

OBRONA KONIECZNA
OGLĘDZINY
OPINIA BIEGŁEGO
ORGAN PROCESOWY
ORGANY UPRAWNIONE DO PROWADZENIA POSTĘPOWAŃ
ORZECZENIE
OSKARŻONY
OSKARŻYCIEL
OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY
OSKARŻYCIEL PRYWATNY
OSKARŻYCIEL PUBLICZNY
OSOBA FIZYCZNA
OSOBA NAJBLIŻSZA
OSOBA PRAWNA
 

cofnij

P

PODEJRZANY
POLECENIE SŁUŻBOWE
PORĘCZENIE MAJĄTKOWE
POSTĘPOWANIE PRZYGOTOWAWCZE
POWÓD
POWÓD CYWILNY W PROCESIE KARNYM
POWSZECHNE JEDNOSTKI ORGANIZACYJNE PROKURATURY
POZBAWIENIE PRAW PUBLICZNYCH
POZEW
PRAWOMOCNOŚĆ
PROKURATOR
PRZEDAWNIENIE
PRZEDAWNIENIE KARALNOŚCI
PRZESTĘPSTWO
PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE Z URZĘDU
PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE NA WNIOSEK
PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE Z OSKARŻENIA PRYWATNEGO
PRZESZUKANIE
PRZEWÓD SĄDOWY
 

cofnij

R

RECYDYWA
ROZPORZĄDZENIE
ROZPRAWA SĄDOWA
 

cofnij

S

SENTENCJA WYROKU
SPRZECIW
STAN WYŻSZEJ KONIECZNOŚCI
ŚLEDZTWO
ŚRODKI KARNE
ŚRODKI ODWOŁAWCZE
ŚRODKI PROBACYJNE
ŚRODKI PRZYMUSU
ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE
ŚWIADEK
ŚWIADEK IN COGNITO
ŚWIADEK KORONNY
 

cofnij

T

TAJEMNICA PAŃSTWOWA
TAJEMNICA POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO
TERMIN ZAWITY (PREKLUZYJNY)
TYMCZASOWE ARESZTOWANIE
 

cofnij

U

UBEZWŁASNOWOLNIENIE
UMORZENIE
USTAWA
 

cofnij

W

WARUNKOWE UMORZENIE POSTĘPOWANIA KARNEGO
WIKTYMOLOGIA
WINA W PRAWIE KARNYM
WYJAŚNIENIA
WYKROCZENIE
WYROK
WYSTĄPIENIE
WYSTĘPEK
 

cofnij

Z

ZABEZPIECZENIE MAJĄTKOWE
ZASADA HIERARCHICZNEGO PODPORZĄDKOWANIA
ZATARCIE SKAZANIA
ZATRZYMANIE
ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA
ZAWISŁOŚĆ SPRAWY
ZAŻALENIE
ZBRODNIE
ZEZNANIA

cofnij

Ź

 

 

cofnij

Ż

 

SŁOWNIK POJĘĆ PRAWNICZYCH


ABOLICJA - rodzaj generalnego aktu łaski, na mocy którego organ państwowy (z reguły parlament) puszcza w niepamięć określone przestępstwa i przebacza je, a sprawach o tego rodzaju przestępstwa nie pozwala wszczynać i prowadzić postępowania karnego.

cofnij

 

AKT OSKARŻENIA - jako warunek uruchomienia stadium postępowania jurysdykcyjnego, jest to skierowany do sądu wniosek uprawnionego oskarżyciela o stwierdzenie winy oskarżonego w popełnieniu określonego przestępstwa i wyciągnięcie stąd odpowiednich konsekwencji prawnokarnych. Jest on pismem procesowym, które oprócz warunków ogólnych każdego tego rodzaju pisma, spełniać musi także szczególne wymogi formalne określone w kodeksie postępowania karnego.
Wyróżnić można zwykłe akty oskarżenia, które sporządza się w sprawach podlegających rozpoznaniu w trybie zwyczajnym oraz w których oskarżyciel posiłkowy wnosi własny akt oskarżenia o czyn ścigany z oskarżenia publicznego, a także szczególne akty oskarżenia tj. w postępowaniu uproszczonym oraz akt oskarżenia oskarżyciela prywatnego w postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego.

cofnij

 

AKTA SPRAWY - zbiór dokumentów odnoszących się do konkretnej sprawy sądowej lub prokuratorskiej. Akta każdej sprawy są umieszczone w oddzielnej okładce, sporządzonej według wzoru i oznaczonej sygnaturą. Karty znajdujące się w aktach sprawy są zszyte i ponumerowane. Jeden tom akt sprawy może zawierać do 200 kart.

cofnij

 

AMNESTIA – to zbiorowy akt łaski polegający na darowani lub złagodzeniu kar prawomocnie orzeczonych za przestępstwa.

cofnij

 

APELACJA - (z łaciny appellatio - odwołanie się), w prawie - środek odwoławczy od orzeczenia (wyroku) sądu I instancji do sądu II instancji. W praktyce apelację od wyroku sądu rejonowego (I instancja) rozpoznaje sąd okręgowy (II instancja), a od wyroku sądu okręgowego - sąd apelacyjny (II instancja).

cofnij

 

APLIKACJA - praktyka, mająca przygotować do zawodu sędziego, adwokata, prokuratora, notariusza, radcy lub pracownika administracji państwowej. W Polsce wyróżnia się m. inn. aplikację: sądową, prokuratorską, adwokacką, notarialną, radcowską i referendarską. Aplikacja odbywa się w określonym czasie, niezbędnym do pełnego przygotowania się do wykonywania zawodu lub objęcia stanowiska w wymiarze sprawiedliwości i kończy się zdaniem stosownego egzaminu.

cofnij

 

ASESOR - w dawnej Polsce osoba pełniąca określone funkcje w sądzie oraz na sejmiku. Także tytuł sędziów sądu nadwornego, marszałkowskiego i sejmowego. W chwili obecnej asesor to urzędnik prokuratury, sądu lub notariatu, który odbył aplikację i nie uzyskał nominacji.

cofnij

 

CZYNNOŚCI PROCESOWE – to przewidziane przez prawo zachowanie się w procesie, mające na celu wywołanie określonych skutków procesowych. Należy do nich m.in.: czynności organów procesowych np. wyroki i postanowienia; czynności stron np. wnioski dowodowe i środki odwoławcze; czynności innych uczestników postępowania np. zeznania świadków, biegłych itp.
Najważniejszą grupę czynności procesowych stanowią oświadczenia procesowe tj. oświadczenia wiedzy np. opinie biegłych oraz oświadczenia woli np. decyzje organów procesowych, wnioski stron itp. Oświadczenia procesowe składa są w formie pisemnej – wówczas wymagany jest podpis wykonującego tę czynność np. sporządzenie środka odwoławczego bądź w formie ustnej np. podanie ustnie najważniejszych powodów wyroku po jego ogłoszeniu.

cofnij

 

DEKRET - akt prawny mający moc ustawy, wydany przez inny organ niż parlament, najczęściej przez organ władzy wykonawczej. Obecnie znaczenie dekretu w systemie źródeł prawa zanika, występują tendencje do jego wyeliminowania.

cofnij

 

DOBROWOLNE PODDANIE SIĘ KARZE – to nowa instytucja wprowadzona do kodeksu postępowania karnego z 1997 r., która ma na celu odformalizowanie i skrócenie tego postępowania. Może ona być zastosowana, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nie przeprowadzenia rozprawy. Prokurator może wówczas, za zgodą oskarżonego, dołączyć do aktu.

cofnij

 

DOCHODZENIE - forma prowadzenia postępowania przygotowawczego, toczy się w sprawach, w których prowadzenie śledztwa nie jest obowiązkowe, czyli w innych niż określone w art. 309 § 1 pkt 1 do 5 k.p.k. Dochodzenie prowadzi Policja, chyba że prowadzi je prokurator. Prokurator wówczas może powierzyć Policji przeprowadzenie prowadzonego przez siebie dochodzenia w całości albo w określonym zakresie lub dokonanie poszczególnych czynności dochodzenia. Dochodzenie powinno być ukończone w ciągu miesiąca. Prokurator nadzorujący dochodzenie może przedłużyć ten okres do 3 miesięcy. W razie nie zakończenia dochodzenia w ciągu 3 miesięcy akta sprawy przekazuje się prokuratorowi nadzorującemu dochodzenie, który może je przedłużyć na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż na dalsze 3 miesiące, lub przejąć je do śledztwa.

cofnij

 

DOCHODZENIE UPROSZCZONE - prowadzi się co do zasady w sprawach zagrożonych karą nie przekraczającą 3 lat pozbawienia wolności lub innymi karami, z wyjątkiem spraw o przestępstwa określone w stosownych uregulowaniach kodeksu postępowania karnego /art.469/. Do prowadzenia wspomnianego dochodzenia uprawnione są obok Prokuratury i Policji, Straż Graniczna, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, finansowe organy dochodzeniowe, organy Państwowej Inspekcji Handlowej, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Urzędy Skarbowe i inspektorzy kontroli skarbowej, organy Państwowej Agencji Radiokomunikacyjnej, funkcjonariusze Straży Leśnej lasów Państwowych, organy parków narodowych i Państwowa Straż Łowiecka.
Wszystkie organy uprawnione do prowadzenia dochodzenia uproszczonego mogą działać wyłącznie w zakresie spraw im zleconych. Dlatego też w przypadku zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę trybu uproszczonego na zwyczajny muszą być zastąpione przez prokuratora lub policję.
Do podstawowych odstępstw tego szczególnego trybu postępowania karnego od modelu postępowania zwyczajnego należą: nie jest w tym postępowaniu wymagane co do zasady sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz postanowienie o zamknięciu dochodzenia; nie ma obowiązku zapoznania podejrzanego z materiałami ukończonego postępowania, następuje to jedynie na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy; dochodzenie może być ograniczone do przeprowadzenia czynności mających na celu ustalenie, czy zachodzą wystarczając podstawy do wniesienia tzw. uproszczonego aktu oskarżenia; ww akt oskarżenia nie musi zawierać uzasadnienia i mogą go sporządzać zarówno jak i inne wymienione wyżej orany uprawnione do prowadzenia tego dochodzenia. Spośród wymienionych uprawnionych podmiotów tylko akt oskarżenia sporządzony przez policję zatwierdza i wnosi do sądu prokurator. Pozostałe organy prowadzące dochodzenia uproszczone mogą czynić to samodzielnie. Sąd rozpoznaje ww sprawę jednoosobowo /w przeciwieństwie do ogólnej zasady orzekania na rozprawie w składzie jednego sędziego i dwóch ławników/. Jako oskarżyciel publiczny mogą w tych sprawach występować oprócz prokuratora /co jest zasadą w postępowaniu zwyczajnym/ również inne wspomniane organy uprawnione do samodzielnego sporządzania, wnoszenia i popierania oskarżenia.

cofnij

 

DOZÓR POLICJI - jest środkiem zapobiegawczym, którego istota tkwi w tym, iż oddany pod ten dozór ma obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w postanowieniu sądu lub prokuratora o jego zastosowaniu. Wymagania te mogą polegać m in. Na zakazie wydalania się z określonego miejsca pobytu, obowiązku periodycznego zgłaszania się do organu dozorującego, zawiadamiania o zamierzonym terminie wjazdu i powrotu.

cofnij

 

IMUNITET PROKURATORSKI - zakaz pociągnięcia prokuratora do odpowiedzialności karnej sądowej oraz administracyjnej bez zezwolenia sądu dyscyplinarnego, a także zatrzymania bez zgody przełożonego dyscyplinarnego (za wyjątkiem zatrzymania na gorącym uczynku). Wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej składa rzecznik dyscyplinarny. Za wykroczenie prokurator odpowiada dyscyplinarnie(art. 54 ustawy z dnia 20.06.1985 roku o prokuraturze).

cofnij

 

INTERES POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO - korzystny efekt ( rezultat) ogółu działań zmierzających do osiągnięcia celów postępowania przygotowawczego, polegających na ustaleniu czy przestępstwo zaistniało, wykryciu sprawcy i zebraniu dowodów pozwalających na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Interes postępowania przygotowawczego może stać na przeszkodzie udzielaniu informacji mediom. Do udzielenia lub zezwolenia na udzielenie mediom informacji wynikających z prowadzonego postępowania przygotowawczego uprawniony jest jedynie prokurator.

cofnij

 

JAWNOŚĆ PROCESU KARNEGO - w zależności od stadium postępowania karnego dostęp do informacji związanej z jego prowadzeniem jest zróżnicowany. Postępowanie przygotowawcze, a więc dochodzenie i śledztwo ze swojej istoty cechują się niejawnością. Bez tajności w wielu wypadkach niemożliwym byłoby ustalenie sprawcy przestępstwa i zebranie przeciwko niemu wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na wniesienie aktu oskarżenia. Znajomość przez sprawców przestępstw podejmowanych przez organy ścigania działań pozbawiałoby te organy możliwości wykonywanie niektórych czynności zmierzających do zebrania dowodów, umożliwiłoby sprawcom podejmowanie działań zmierzających do zatarcia śladów przestępstwa, jak i ich sprawstwa, a niejednokrotnie utrudniałoby ich ujęcie.
Nie bez znaczenia jest także fakt, że informacje zbierane w toku postępowania przygotowawczego cechują się stosunkowo większym stopniem niepewności co do ich wiarygodności i stąd też ich upublicznienie może spowodować nieodwracalne szkody dla uczestników postępowania. Na przykład informacja w mediach o przedstawieniu danej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa może być odebrana przez przeciętnego odbiorcę jako stwierdzenie jej sprawstwa. Kłóci się to z kodeksową zasadą domniemania niewinności (art.5 § 1 kpk). Tym bardziej, że przedstawienie zarzutu danej osobie jest niejednokrotnie pierwszym procesowym kontaktem z nią i podczas przesłuchania może ona przedstawić takie okoliczności (linia obrony), które po sprawdzeniu wykluczą jej sprawstwo i spowodują umorzenie wobec tej osoby postępowania. Jednakże szkody wyrządzone podaniem wcześniejszej informacji będą nieodwracalne. W praktyce prokuratorów okręgu świdnickiego zanotowano przypadek, kiedy nieodpowiedzialne spekulacje prasowe o winie pewnej osoby, doprowadziły do skutecznego targnięcie się przez nią na własne życie.
Rozumiejąc
rolę tajemnicy w postępowaniu przygotowawczym ustawodawca w art. 241 rozdział XXX kodeksu karnego spenalizował działanie polegające na jej niedochowaniu. Wedle tego przepisu podlega karze ten " kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości z postępowania przygotowawczego zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym". Uprawnionym do udzielenia informacji z toczącego się śledztwa i dochodzenia jest prokurator. Rozważając wyrażenie zgody na udzielenie informacji mediom prokurator musi więc dokonać trudnej oceny, biorąc z jednej strony pod uwagę dobro toczącego się postępowania przygotowawczego i uzasadnione interesy jego uczestników, a z drugiej strony prawo społeczeństwa do informacji wyrażone odpowiednimi zapisami ustawy o prawie prasowym.
Większym stopniem jawności cechuje się rozprawa przed sądem. Art. 355 kpk stwierdza, że rozprawa odbywa się jawnie, a ograniczenia jawności są określone przez ustawę. Następne przepisy zawarte w art.356 - 364 kpk dotyczą ograniczenia jawności rozprawy głównej. Niejawna jest rozprawa dotycząca wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowania środka zabezpieczającego, a także dotycząca sprawy o pomówienie lub znieważenie, chyba że pokrzywdzony wyrazi inną wolę we wniosku do sądu. Sąd wyłącza jawność rozprawy w całości lub części , jeżeli jawność mogłaby: wywołać zakłócenie spokoju publicznego, obrażać dobre obyczaje , ujawnić okoliczności, które ze względu na ważny interes państwa powinny być zachowane w tajemnicy lub naruszyć ważny interes prywatny. Nadto sąd wyłącza jawność na żądanie osoby, która złożyła wniosek o ściganie, jeżeli oskarżonym jest choćby jeden nieletni lub na żądanie świadka - w zakresie jego zeznań - jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego albo osobę dla niego najbliższą (art.183§2 kpk) .
Za zgodą sądu przedstawiciele radia, telewizji, filmu i prasy mogą dokonywać za pomocą aparatury utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy, gdy przemawia za tym uzasadniony interes społeczny, zaś dokonywanie tych czynności nie będzie utrudniać prowadzenia rozprawy, a ważny interes uczestnika postępowania się temu nie sprzeciwia (art.357§1 kpk). Redakcja przepisu pozwala na wyciągnięcie wniosku, że takie zezwolenie powinno być raczej wyjątkiem niż regułą. W pewnych sytuacjach jawność jest niewskazana ze względu na nacisk ulegającej często pochopnym sądom opinii publicznej. Wynaturzeniem jawności były, znane z niedawnej historii, pokazowe procesy odprawiane w halach fabrycznych. W tym duchu powinno się także traktować uszczypliwe - w mniemaniu różnych dziennikarzy - uwagi typu "telewizja nie została wpuszczona na salę rozpraw". W tym miejscu należy podkreślić, że polskie ustawodawstwo jest w tym zakresie liberalne ponieważ nie przewiduje bezwzględnego zakazu utrwalania procesów sądowych. Tymczasem takie praktyki mogą z rozprawy uczynić jarmarczne widowisko, a co najmniej przeszkodzić w zachowaniu atmosfery swobody i spokoju sprzyjającej wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym prawidłowemu wyrokowaniu.

cofnij

 

KARA - środek represyjny stosowany wobec osób, które popełniły przestępstwo lub w jakikolwiek inny sposób naruszyły normy prawne lub obyczajowe. Kodeks karny (art.32 kk) przewiduje następujące kary: grzywnę, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności, 25 lat pozbawienia wolności i dożywotnie pozbawienie wolności. Środkami karnymi są natomiast: pozbawienie praw publicznych, zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, zakaz prowadzenia pojazdów, przepadek przedmiotów, obowiązek naprawienia szkody, nawiązka, świadczenie pieniężne i podanie wyroku do publicznej wiadomości (art.39 kk).

cofnij

 

KARA ŁĄCZNA - wymierzana jest wówczas, gdy sprawca popełnił dwa albo więcej przestępstwa, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, i wymierzono za nie kary zasadnicze tego samego rodzaju. Kara łączna nie może być niższa od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa i nie może przekroczyć sumy kar wymierzonych, jak również górnej granicy danego rodzaju kary.

cofnij

 

KASACJA - (z łaciny cassatio - zmiana, zniszczenie) - w postępowaniu sądowym środek odwoławczy od orzeczenia sądu pierwszej lub drugiej instancji do Sądu Najwyższego. Kasacja umożliwia przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów prawa. Kasacja może być wniesiona tylko od prawomocnego orzeczenia sądu odwoławczego, kończącego postępowanie sądowe.

cofnij

 

KONSTYTUCJA - ustawa zasadnicza, podstawowy akt prawotwórczy określający ustrój danego państwa, reguluje całokształt zagadnień ustroju społeczno - gospodarczego i politycznego w szczególności organizację oraz sposób powoływania najważniejszych ogniw aparatu państwowego oraz normująca podstawowe prawa i obowiązki obywatela.

cofnij

 

KRYMINALISTYKA - nauka o sposobach i środkach, stosowanych w celu zapobiegania przestępstwom, ujawnienia przestępstw oraz ustalania kto je popełnił. W walce z przestępczością kryminalistyce przypada szczególnie doniosła rola. Nie można skutecznie prowadzić postępowania karnego bez wiadomości z tej dziedziny. W zakres kryminalistyki wchodzą kwestie natury taktycznej (planowanie śledztwa, problematyka przesłuchania, obserwacja, wywiad) oraz technicznej (badania odcisków palców, stóp, narzędzi, kół pojazdu, ekspertyza dokumentów, broni palnej, itp.).

cofnij

 

KRYMINOLOGIA - nauka badająca przestępstwo, przestępczość, przestępcę oraz skuteczność stosowanych przez prawo karne środków walki z przestępczością. Kryminologia ujmuje przestępstwo nie jako pojęcie prawne, lecz jako zjawisko psychofizyczne i społeczne. Głównym celem jej dociekań jest wykrycie przyczyn przestępczości oraz wszelkich okoliczności, które jej sprzyjają. Kryminologia prócz własnych badań, korzysta ze zdobyczy innych nauk zajmujących się człowiekiem, takich jak socjologia, psychiatria i pedagogika.

cofnij

 

LIST ŻELAZNY - to swoista umowa zawarta miedzy właściwym miejscowo sądem okręgowym a oskarżonym przebywającym za granicą, stosownie do której oskarżony stawi się do sądu lub prokuratora w oznaczonym terminie i będzie przestrzegać ustalonych w ustawie warunków, w zamian za co będzie odpowiadać z wolnej stopy.

cofnij

 

MAŁOLETNI - w prawie cywilnym osoba fizyczna, która nie ukończyła 18 lat i w związku z tym nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. Wyjątkowe sytuacje w której małoletni nabywa pełną zdolność do czynności prawnych są określone w ustawie.

cofnij

 

MIEJSCE ZAMIESZKANIA – Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejscem zamieszkania  dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

cofnij

 

MŁODOCIANY – to zgodnie z kodeksem karnym sprawca, który w czasie popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat, (ale ukończył 17 lat) a w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat. Odpowiadają oni na zasadach ogólnych określonych w kodeksie karnym z preferencją celu wychowawczego przy orzekaniu i wykonaniu kary.

cofnij

 

NIELETNI - w prawie karnym osoba, która nie ukończyła 17 lat w chwili popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary. Nieletni nie odpowiada według zasad określonych w kodeksie karnym, z wyjątkiem określonych przypadków. Wyjątki od tej zasady określone są w art. 10 § 2 kk.

cofnij

 

NIEPOCZYLNOŚĆ JAKO OKOLICZNOŚĆ WYŁĄCZAJĄCA WINĘ - to stan sprawcy z powodu, którego nie mógł on w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swym postępowaniem. Przyczyną zaś tego stanu jest choroba psychiczna, upośledzenie umysłowe lub innego rodzaju zakłócenia czynności psychicznych.

cofnij

 

NIEZALEŻNOŚĆ PROKURATORA - jedna z podstawowych zasad ustrojowych określająca pozycję prokuratora jako organu procesowego, opisana w art. 8 ust. 1 ustawy o prokuraturze. Oznacza ona brak podporządkowania prokuratora na zewnątrz, czyli niezależność od innych organów państwowych, a także niezależność w stosunkach wewnętrznych w prokuraturze, przy wykonywaniu czynności określonych w ustawach. Ten drugi rodzaj niezależności doznaje znacznych ograniczeń z uwagi na zasadę hierarchicznego podporządkowania.

cofnij

 

NIEZAWISŁOŚĆ - jedna z podstawowych zasad wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą sędzia podlega tylko aktom prawnym, kieruje się zgromadzonym materiałem dowodowym i sumieniem oraz nie może w tym zakresie być uzależniony od innych organów administracji, władzy i sądownictwa. Art.178 ust.1 Konstytucji RP i art. 48 ustawy o ustroju sądów powszechnych stwierdza, że sędzia w sprawowaniu swojego urzędu jest niezawisły i podlega tylko ustawom. Zasada niezawisłości polega na stworzeniu takich warunków by sędzia orzekał tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa, zgodnie ze swoją wiedzą i własnym wewnętrznym przekonaniem, bez jakichkolwiek wpływów i nacisków zewnętrznych. Z uwagi na zasadę niezawisłości działalność jurysdykcyjna sędziów, polegająca na rozpoznawaniu spraw, podlega wyłącznie nadzorowi judykacyjnemu. Nadzór ten - zgodnie z zasadą instancyjności - polega na rozpatrywaniu środków zaskarżenia przez instancyjne sądy wyższego rzędu celem korygowania wadliwych orzeczeń.

cofnij

 

OBRONA KONIECZNA - jako klasyczny kontratyp czyli okoliczność uchylająca bezprawność czynu – polega na odpieraniu bezprawnego, bezpośredniego zamachu na dobro chronione prawem. Korzystając z samoistnego prawa do obrony osoba zaatakowana nie ma obowiązku /jak np. w przypadku stanu wyższej konieczności/ ani ratowania się ucieczką, ani ukrywania się przed napastnikiem. Nie musi również ostrzegać go, że ma zamiar skorzystać z przysługującego mu prawa do czynnej obrony. Obrona ta musi być jednak konieczna tzn. np. nie należy atakować napastnika, gdy wystarczyło „uchylić" się jedynie od ataku. Bezprawność, jako cecha zamachu oznacza, że może on pochodzić jedynie od człowieka, gdyż tylko zachowanie człowieka można rozpatrywać w aspekcie jego zgodności bądź niezgodności z prawem. Prawo do obrony koniecznej przysługuje nie tylko wobec zamachu bezprawnego lecz przy tym rzeczywistego tzn. nie urojonego. Odpierający zamach musi działać w celu jego odparcia a więc musi mieć świadomość zamachu i wolę obrony zaatakowanego dobra. Działanie obronne musi być skierowane przeciwko napastnikowi, a nie osobie trzeciej.
Świadome użycie nadmiernych środków lub sposobów obrony w sytuacji, gdy można było odeprzeć zamach za pomocą środków czy sposobów mniej niebezpiecznych ale równie skutecznych,
nazywamy przekroczeniem granic obrony koniecznej. Dotyczy to np. sytuacji, gdy oddano strzał w klatkę piersiową lub głowę, zaś dla obezwładnienia napastnika wystarczył strzał w jego nogi. Przekroczenie granic obrony koniecznej będzie miało miejsce także w sytuacji podjęcia działań obronnych, gdy zamach nie wszedł jeszcze w stadium bezpośredniego zagrożenia /np. zaatakowanie osoby podejrzewanej o zamiar bezpośredniego ataku, gdy atak taki jeszcze nie nastąpił/ lub zagrożenie takie już ustąpiło /np. zadawanie ciosów obezwładnionemu napastnikowi/. Zgodnie z obowiązującym kodeksem karnym w razie wspomnianego przekroczenia granic obrony koniecznej sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
Należy również podkreślić, iż brak związku między przekroczeniem wspomnianych granic a sytuacją obrony koniecznej lub zerwanie tego związku /np. zaatakowanie napastnika w innym dniu celem wywarcia zemsty/ oznacza, że mamy do czynienia ze zwykłym przestępstwem.

cofnij

 

OGLĘDZINY - czynność dowodowa w procesie cywilnym i karnym , polegająca na zapoznaniu się przez organ procesowy z miejscem, ciałem osoby lub rzeczą, celem ujawnienia ich cech charakterystycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania lub ujawnienia źródła dowodu.

cofnij

 

OPINIA BIEGŁEGO jest środkiem dowodowym dotyczącym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, których stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych tj. przekraczających normalną, ogólnie dostępną w danym społeczeństwie wiedzę w zakresie nauki, sztuki, techniki itp.

cofnij

 

ORGAN PROCESOWY - organ państwowy powołany przez ustawę do pełnienia określonej roli w procesie karnym. W zależności od stadium postępowania karnego, wyróżnia się organy postępowania przygotowawczego (np. prokurator, policja, żandarmeria wojskowa), organy postępowania jurysdykcyjnego (np. sąd) oraz organy postępowania wykonawczego (np. sąd penitencjarny, dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, sądowy kurator zawodowy itp.).

cofnij

 

ORGANY UPRAWNIONE DO PROWADZENIA POSTĘPOWAŃ PRZYGOTOWAWCZYCH - organem uprawnionym przez kodeks postępowania karnego do prowadzenia postępowania przygotowawczego jest prokurator, a w zakresie przewidzianym w ustawie - Policja. W wypadkach przewidzianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują innym organom.
Uprawnienia Policji przysługują także organom Straży Granicznej, Urzędowi Ochrony Państwa oraz finansowym organom dochodzenia, w zakresie ich właściwości oraz innym organom przewidzianym w przepisach szczególnych.
Każdy z organów prowadzi postępowania w zakresie swojej działalności - Straż Graniczna w sprawach związanych z ochroną granicy państwowej, do Urzędu Ochrony Państwa należy m.in. ściganie sprawców godzących w bezpieczeństwo obronności państwa, przestępstw o charakterze międzynarodowym, szpiegostwa i terroryzmu. Urzędy skarbowe i inspektorzy kontroli skarbowej prowadzą sprawy karno - skarbowe określone w Kodeksie karnym skarbowym. Do prowadzenia dochodzeń uproszczonych uprawnieni są także strażnicy leśni i inni funkcjonariusze Lasów Państwowych, jeżeli przedmiotem przestępstwa jest drewno pochodzące z lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej o przestępstwa, których przedmiotem jest zwierzyna, a także dyrektorzy Parku Narodowego, jeżeli przedmiotem przestępstwa jest drewno z parku. Państwowa Inspekcja Handlowa, Państwowa Inspekcja Sanitarna i Państwowa Agencja Radiokomunikacyjna mogą prowadzić postępowania przygotowawcze w sprawach określonych rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 1998 r. (Dz.U. Nr 114, poz.740).

cofnij

 

ORZECZENIE - rozstrzygnięcie konkretnej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji. Orzeczenia sądowe w prawie polskim są wydawane w postaci wyroków lub postanowień. Wyroki zapadają z reguły na rozprawie sądowej i zawierają rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (skazanie lub uniewinnienie, uwzględnienie lub oddalenie powództwa) oraz podlegają zaskarżeniu (apelacja). Postanowienia zapadaja na posiedzeniu (w postępowaniu cywilnym także na posiedzeniu niejawnym) i dotyczą wszystkich kwestii, dla których ustawa nie zastrzegła formy i podlegają zaskarżeniu, gdy zamykają drogę do wydania wyroku (np. umorzenie) oraz w przypadkach przewidzianych w ustawie.

cofnij

 

OSKARŻONYM Oskarżonym – jest osoba, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu /wniesiono akt oskarżenia/ lub osoba, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

cofnij

 

OSKARŻYCIEL - osoba lub organ składający akt oskarżenia (skargę) i popierający w toku karnego postępowania sądowego żądanie ukarania oskarżonego.

cofnij

 

OSKARŻYCIEL PRYWATNY – to osoba pokrzywdzona, która w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego może wnosić do sądu i popierać akt oskarżenia jako pełnoprawna strona. Wniesienie skargi przez jednego z pokrzywdzonych nie zamyka innym pokrzywdzonym możliwości wystąpienia w roli oskarżycieli. W przypadku kilku pokrzywdzonych jednym czynem, każdemu z nich przysługuje prawo wniesienia i popierania oskarżenia.

cofnij

 

OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY – to pokrzywdzony, który w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego działa jako strona obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego (subsydiarnie).
Warunkiem przystąpienia pokrzywdzonego do procesu w tej roli jest zarówno wniesienie oskarżenia przez prokuratora (działa wówczas obok niego) jak i wniesienie przez pokrzywdzonego samodzielnej skargi posiłkowej w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego.
Oskarżyciel posiłkowy jest pełnoprawną stroną procesową działającą na niekorzyść oskarżonego. Może także w toku postępowania korzystać z pomocy pełnomocnika. Odstąpienie tego oskarżyciela od oskarżenia powodu, iż nie może on ponownie przyłączyć się do postępowania. Śmierć tego oskarżyciela nie tamuje biegu postępowania, a osoby najbliższe mogą przystąpić do postępowania w tym charakterze w każdym stadium.

cofnij

 

OSKARŻYCIEL PUBLICZNY – to organ państwowy, któremu ustawa procesowa pozwala na wniesienie i popieranie publicznego aktu oskarżenia w imieniu państwa. W naszym kraju oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator, a w ograniczonym zakresie także inny organ państwowy, w granicach ustawowego upoważnienia (patrz postępowanie uproszczone).

cofnij

 

OSOBA FIZYCZNA - w obowiązującym prawie każdy człowiek. Osoba fizyczna przysługuje tzw. zdolność prawna - może ono mieć prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa cywilnego (np. być dłużnikiem czy spadkobiercą). W Polsce zdolność prawna osób fizycznych rozpoczyna się z chwilą narodzin urzędowo stwierdzonych w akcie urodzenia i trwa do momentu śmierci oznaczonej w akcie zgonu. Zdolność prawną mają zarówno dorośli, jak i dzieci, które np. mają prawo do dziedziczenia majątku po zmarłych krewnych.

cofnij

 

OSOBA NAJBLIŻSZA - zgodnie z art. 115 § 11 kk osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

cofnij

 

OSOBA PRAWNA - podmiot stosunków cywilnoprawnych. Na gruncie polskiego prawa osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Osobowość prawną przyznaną szczególnymi przepisami posiadają m.in. przedsiębiorstwa państwowe, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne , spółdzielnie, fundacje.Osoba prawna działa przez swoje organy (czyli wewnętrzne władze, np. dyrektora, zarząd) w sposób przewidziany w odpowiedniej ustawie i opartym na niej statucie.

cofnij

 

PODEJRZANY – to osoba wobec, której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Od tego momentu toczy się postępowanie przeciwko określonej osobie, w tzw fazie in personam.

cofnij

 

POLECENIE SŁUŻBOWE - ustne lub pisemne zlecanie pracownikowi konkretnych obowiązków lub czynności do wykonania. Wykonywanie poleceń służbowych dotyczących pracy jest jednym z podstawowych obowiązków pracowniczych, a nieusprawiedliwiona odmowa wykonania polecenia jest uznawana za ciężkie naruszenie tych obowiązków.
Wydawanie poleceń służbowych prokuratorowi jest w znacznym stopniu ograniczone zapisami art.8 ustawy o prokuraturze, szczególnie w zakresie poleceń dotyczących treści czynności procesowej.

cofnij

 

PORĘCZENIE MAJĄTKOWE – jest nie izolacyjnym środkiem zapobiegawczym i polega na złożeniu przez podejrzanego (oskarżonego) lub inną osobę gwarancji w wartościach majątkowych tj. w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki. Poręczający nie traci prawa własności w stosunku do przedmiotu poręczenia, ale nie może nim rozporządzać dopóki trwa poręczenie. W razie ucieczki lub ukrycia się podejrzanego (oskarżonego) stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi lub ściągnięciu, o czym poręczający jest uprzedzany przez organ stosujący ten środek zapobiegawczy.

cofnij

 

POSTĘPOWANIE PRZYGOTOWAWCZE - (art. 297 - 336 k.p.k.) stadium procesu karnego poprzedzające postępowanie sądowe, wszczynane gdy zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa, które ma na celu:
- ustalenie, czy rzeczywiście zostało popełnione przestępstwo,
- wyjaśnienie okoliczności sprawy,
- wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy,
- zebranie danych osobopoznawczych o podejrzanym,
- utrwalenie dowodów dla sądu.
Postępowanie przygotowawcze prowadzi się w
formie dochodzenia lub śledztwa.

cofnij

 

POWÓD - osoba występująca w procesie cywilnym, a także karnym jako powód cywilny, z powództwem w poszukiwaniu ochrony prawnej.

cofnij

 

POWÓD CYWILNY W PROCESIE KARNYM – jest nim pokrzywdzony, który aż do rozpoczęcia przewodu sądowego może wytoczyć powództwo cywilne dochodząc od oskarżonego swoich roszczeń majątkowych, wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Z pozwem takim może wystąpić także zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia. W razie śmierci pokrzywdzonego (powoda cywilnego) osoby najbliższe mogą wytoczyć powództwo o przysługujące im roszczenie majątkowe, wynikające z popełnionego przestępstwa. W wypadku śmierci pokrzywdzonego (powoda cywilnego) osoby najbliższe mogą wstąpić w prawa zmarłego i dochodzić przysługujących im roszczeń. Prokurator natomiast może wytoczyć powództwo cywilne na rzecz pokrzywdzonego lub po jego śmierci na rzecz osób najbliższych, jeżeli wymaga tego interes społeczny, aż do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.

cofnij

 

POWSZECHNE JEDNOSTKI ORGANIZACYJNE PROKURATURY - są to jednostki poszczególnych szczebli uszeregowanych hierarchicznie.
- najwyższym szczeblem jest Prokuratura Krajowa wchodząca w skład Ministerstwa Sprawiedliwości, którą kieruje w zakresie określonym przez Prokuratora Generalnego (Ministra Sprawiedliwości), Prokurator Krajowy.
- niższym szczeblem w hierarchii jest Prokuratura Apelacyjna. Prokuraturą apelacyjną kieruje prokurator apelacyjny. Prokurator apelacyjny jest prokuratorem przełożonym prokuratorów prokuratury apelacyjnej, prokuratorów prokuratur okręgowych oraz prokuratorów prokuratur rejonowych na obszarze działania prokuratury apelacyjnej. (np. Apelacja Wrocławska obejmuje swoim obszarem całe województwo dolnośląskie, czyli okręgi: świdnicki, legnicki, jeleniogórski, wrocławski oraz województwo opolskie z okręgiem w Opolu).
- następna w kolejności jest Prokuratura Okręgowa. Prokuraturą okręgową kieruje prokurator okręgowy. Prokurator okręgowy jest prokuratorem przełożonym prokuratorów prokuratury okręgowej oraz prokuratorów rejonowych i prokuratorów prokuratur rejonowych na obszarze działania prokuratury okręgowej.
- najniżej usytuowana jest Prokuratura Rejonowa. Prokuraturą rejonową kieruje prokurator rejonowy.
Pojęcie powszechne jednostki organizacyjne prokuratury jest używane celem odróżnienia opisanych wyżej jednostek od prokuratur wojskowych i Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej.

cofnij

 

POZBAWIENIE PRAW PUBLICZNYCH - środek karny obejmujący utratę czynnego i biernego prawa wyborczego do organu władzy publicznej, organu samorządu zawodowego lub gospodarczego, utratę prawa do udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości oraz do pełnienia funkcji w organach i instytucjach państwowych i samorządu terytorialnego lub zawodowego, jak również utratę posiadanego stopnia wojskowego i powrót do stopnia szeregowego. Pozbawienie praw publicznych obejmuje ponadto utratę orderów, odznaczeń i tytułów honorowych oraz utratę zdolności do ich uzyskania w okresie trwania pozbawienia praw. Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania na karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie.

cofnij

 

POZEW - pismo procesowe, które złożone do sądu właściwego rzeczowo i miejscowo inicjuje proces cywilny. Pozew tzw. adhezyjny można złożyć w także w postępowaniu karnym przeciw oskarżonemu w celu dochodzenia roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa.

cofnij

 

PRAWOMOCNOŚĆ - nieodwołalność i niedopuszczalność zmiany lub uchylenia orzeczenia zwykłymi środkami odwoławczymi (cecha orzeczenia prawnego). Wyróżnić można prawomocność formalną i prawomocność materialną orzeczeń sądowych. Prawomocność formalna zachodzi wówczas, gdy od danego orzeczenia nie przysługuje żaden środek odwoławczy, wyjątkiem nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Prawomocność materialna polega na tym, że po wydaniu orzeczenia sądowego w danej sprawie nie można rozstrzygnąć jej jeszcze raz na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Takie orzeczenie wiąże sąd lub inny organ, który je wydał, i strony uczestniczące w danej sprawie, a także inne podmioty.

cofnij

 

PROKURATOR – kierowniczy organ procesowy postępowania przygotowawczego oraz oskarżyciel publiczny. Sprawuje nadzór procesowy nad dochodzeniem prowadzonym zarówno przez policję, jak i inne organy uprawnione do tego odrębnymi przepisami. Prowadzi osobiście lub powierza policji prowadzenie śledztw. Jest oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami. Szerzej na temat statusu, pozycji i zadań prokuratora na niniejszej witrynie internetowej pod hasłem prokurator i prokuratura.

cofnij

 

PRZEDAWNIENIE - w prawie karnym jest to zaniechanie karania przestępcy przez państwo na skutek upływu wskazanego w przepisach prawa karnego okresu czasu, przy czym nie oznacza to, że przedawnienie znosi przestępności czynu, lecz tylko jego karalność.

cofnij

 

PRZEDAWNIENIE KARALNOŚCI – to ustanie karalności przestępstwa na skutek określonego w ustawie upływu czasu. W polskim systemie prawa karnego przedawnienie karalności zbrodni zabójstwa następuje po 30 latach od chwili popełnienia tego przestępstwa; karalność innych zbrodni po upływie 20 lat; występków zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej 3 lat – po 10 latach; pozostałych występków zagrożonych karą pozbawienia wolności – po 5 latach; zaś występków zagrożonych innymi karami - po 3 latach.
Z kolei karalność przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego, ustaje z upływem jednego roku od chwili, w której pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu popełnienia przestępstwa. Termin przedawnienia nie biegnie jeżeli proces karny nie może być wszczęty lub musi być umorzony. Przepisy o przedawnieniu nie mają zastosowania do zbrodni przeciwko pokojowi, przestępstw przeciwko ludzkości oraz przestępstw wojennych a także przestępstw popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (np., zabójstwo, pozbawienie wolności itp.).

cofnij

 

PRZESTĘPSTWO - to zgodnie z artykułem 1par.1 kodeksu karnego, czyn zabroniony (czyli zachowania, a więc działanie lub zaniechanie człowieka zdolnego do ponoszenia odpowiedzialności, którego znamiona zostały określone w ustawie karnej) po groźbą kary przez obowiązującą ustawę. Pojęcie to obejmuje zarówno zbrodnie jak i występki.
Przestępstwo uważa się za popełnione w miejscu, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był zobowiązany albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić. Jeśli przestępstwo popełniono w okręgu działania kilku sądów właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu wszczęto postępowanie przygotowawcze. W sytuacji, gdy nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd (a w postępowaniu przygotowawczym prokurator), w którego okręgu: ujawniono przestępstwo; ujęto oskarżonego (podejrzanego) lub oskarżony (podejrzany) przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowa przebywał.

cofnij

 

PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE Z URZĘDU - istota ścigania z urzędu polega na tym, iż oskarżyciel publiczny (prokurator) obowiązany jest wszcząć postępowanie karne niezależnie od woli pokrzywdzonego. Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomienia o tym prokuratura lub Policji. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa. Zawiadomienie o przestępstwie, co do którego prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, lub własne dane świadczące o popełnieniu takiego przestępstwa Policja przekazuje wraz z zebranymi materiałami niezwłocznie prokuratorowi.
Jedynie w niektórych przypadkach ustawodawca uzależnia ściganie czynów od woli pokrzywdzonego
(przestępstwa ścigane na wniosek i przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego).

cofnij

 

PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE NA WNIOSEK - przestępstwa należące do grupy przestępstw ściganych z urzędu. Cechą która wyróżnia przestępstwa ścigane na wniosek spośród innych przestępstw jest to, że wniosek o ściganie złożony przez pokrzywdzonego stanowi warunek niezbędny do wszczęcia postępowania. Gdy pokrzywdzony złoży już wniosek, może on być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, natomiast w postępowaniu sądowym za zgodą sądu do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, chyba że chodzi o przestępstwo określone w art. 197 kk (gwałt). Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

cofnij

 

PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE Z OSKARŻENIA PRYWATNEGO - kodeks karny tylko w czterech przypadkach przewiduje ściganie przestępstw w trybie prywatno-skargowym. Prywatny akt oskarżenia może wnieść pokrzywdzony wobec którego sprawca lub sprawcy dopuścili się przestępstwa:
- spowodowania naruszenia czynności narządów ciała lub rozstróju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni (art.157 § 2 lub 3 kk w związku z § 4),
- pomówienia (art.212 kk),
- zniewagi (art.216 kk),
- uderzenia człowieka lub w inny sposób naruszenia jego nietykalności cielesnej (art.217 kk).
Obowiązkowe wkraczanie organów ścigania w przypadku ich popełnienia byłoby niewskazane, gdyż zamiast złagodzenia, mogłoby pogłębić konflikt. W sprawach prywatnoskargowych sam pokrzywdzony, bez ingerencji oskarżyciela publicznego (który jednak może objąć oskarżenie, jeżeli uzna, że wymaga tego interes społeczny), uprawniony jest do wniesienia aktu oskarżenia i tym samym wszczęcia postępowania sądowego.

cofnij

 

PRZESZUKANIE - czynność procesowa dokonywana przez uprawniony organ, mająca na celu wykrycie lub zatrzymanie albo przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej, a także znalezienie rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym. Można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc oraz osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów.

cofnij

 

PRZEWÓD SĄDOWY - w procesie karnym najważniejsza część rozprawy głównej, obejmująca przeprowadzenie dowodów , trwająca od odczytania oskarżenia do głosów stron.

cofnij

 

RECYDYWA - /od łac. recedere – ponownie wpadać/ to najogólniej rzecz ujmując powrót do przestępstwa.
Kodeks karny rozróżnia recydywę ogólną i szczególną. Pierwsza z nich to powrót do jakiegokolwiek przestępstwa, który sąd uwzględnia przy wymiarze kary lub środka karnego /ze względu na dotychczasowy „sposób życia", jako zwykłą okoliczność o charakterze obciążającym. Niezbędną przesłanką przyjęcia takiej recydywy jest uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo bez znaczenia jaki czas upłynął od poprzedniego skazania dopóki nie nastąpi jego zatarcie.
Cięższą postacią recydywy jest recydywa szczególna dotyczącą osób, które już odbywały karę pozbawienia wolności i w ciągu określonego w ustawie okresu powracają do przestępstwa „podobnego” lub do określonej kategorii przestępstw. Recydywa szczególna w typie podstawowym zachodzi wówczas, gdy sprawca, skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności, w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary, umyślnie popełnia przestępstwo podobne do tego, za które był już skazany. Z kolei recydywa szczególna wielokrotna ma miejsce, gdy sprawca był już skazany w warunkach ww recydywy podstawowej, odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat od odbycia w całości lub w części ostatniej kary popełnił ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia.

cofnij

 

ROZPORZĄDZENIE - akt prawny niższego rzędu niż ustawa, wydawany przez naczelny organ władzy wykonawczej na podstawie konkretnego upoważnienia zawartego w ustawie, w celu jej wykonania. W Polsce rozporządzenia wydają: prezydent, Rada Ministrów, premier, ministrowie.

cofnij

 

ROZPRAWA SĄDOWA - publiczne posiedzenie sądu wyznaczone dla rozpoznania określonej sprawy w celu jej rozstrzygnięcia.

cofnij

 

SENTENCJA WYROKU - część orzeczenia w postaci wyroku, złożona z części wstępnej (w sprawie karnej oznaczenie sądu, ławników, protokolanta, prokuratora, dane określające oskarżonego, data, miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, opis i kwalifikacja prawna czynu zarzucanego oskarżonemu) oraz rozstrzygnięcia o winie i karze.

cofnij

 

SPRZECIW - żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadło orzeczenie sądowe podczas nieobecności strony. Sprzeciw prokuratorski to wystąpienie prokuratora przeciw niezgodnym z prawem decyzjom administracyjnym.

cofnij

 

STAN WYŻSZEJ KONIECZNOŚCI – to sytuacja, w której dobru chronionemu prawem grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo, które można odwrócić jedynie poprzez poświęcenie innego dobra korzystającego również z ochrony prawnej. Powyższe niebezpieczeństwo mogące pochodzić nie tylko od człowieka lecz także być od niego niezależne /np. klęska żywiołowa/ musi być jednak bezpośrednie tzn. zagrażać nieuchronnie, przy czym zwłoka w podjęciu ratowania tego dobra prowadzić musi do jego uszczuplenia lub unicestwienia.
Na stan wyższej konieczności można – zgodnie z zasadą subsydiarności – powoływać się tylko wtedy, gdy niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć. Jeżeli zatem działający w ramach ww stanu poświęca dobro o niższej wartości od dobra ratowanego, mamy wówczas do czynienia z uchyleniem bezprawności takiego działania. W sytuacji zaś, gdy dobro poświęcone ma wartość równą lub większą niż ratowane, w grę wchodzi jedynie uchylenie winy, chyba, że sprawca świadomie poświęcił dobro o wartości oczywiście wyższej niż dobro ratowane. Przy stanie wyższej konieczności trzeba więc np. ratować się ucieczką, gdy wystarczy to dla uniknięcia niebezpieczeństwa.

cofnij

 

ŚLEDZTWO - forma prowadzenia postępowania przygotowawczego, toczy się w sprawach o najpoważniejsze przestępstwa. Zakres spraw kwalifikujących się do prowadzenia postępowania w formie śledztwa określa art. 309 § 1 pkt. 1 do 5 kodeksu postępowania karnego, a są to:
- zbrodnie,
- występki określone w art. 152-154, art. 156 § 1, art. 164 § 1, art. 173 § 1, art. 174 § 1, art. 189 § 2, art. 207 § 3, art. 233 § 1 i 4, art. 246, 247, 249, 250, 254 § 2, art. 258 § 3 oraz w art. 265 § 2 Kodeksu karnego,
- inne występki, jeżeli ustawa zastrzega je do właściwości sądu okręgowego,
- gdy podejrzanym jest funkcjonariusz Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej lub finansowych organów dochodzenia,
- występki nie wymienione powyżej, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość sprawy.
Śledztwo prowadzi prokurator. Prokurator może również powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości albo w określonym zakresie lub dokonanie poszczególnych czynności śledztwa (przepisu tego nie stosuje się w wypadku określonym w art. 309 § 1 pkt 4 - gdy podejrzanym jest funkcjonariusz Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej lub finansowych organów dochodzenia).
Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 miesięcy. W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony przez prokuratora nadrzędnego na dalszy czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator apelacyjny może przedłużyć okres śledztwa na dalszy czas oznaczony.

cofnij

 

ŚRODKI KARNE wprowadzone zostały do kodeksu karnego z 1997 roku na miejsce dotychczasowych kar dodatkowych. Środkami takimi są: pozbawienie praw publicznych; zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej; zakaz prowadzenia pojazdów; przepadek przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa bądź pochodzących z przestępstwa; obowiązek naprawienia szkody; nawiązka; świadczenie pieniężne na określony cel społeczny; podanie wyroku do publicznej wiadomości. Kodeks ten przewiduje szerokie możliwości ich orzekania nie tylko obok kar lecz również orzekania samoistnego np. zakaz wykonywania zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub orzekany na rzecz pokrzywdzonego obowiązek naprawienia szkody. W sprawach zagrożonych karą pozbawienia wolności nie przekraczającą 3 lat albo karami alternatywnymi – ograniczenia wolności lub grzywny – sąd może poprzestać na orzeczeniu jedynie środka karnego, jeżeli: społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna i orzeczony środek karny spełni zdaniem tego sądu cele kary. Nie wszystkie środki karne mogą być jednak orzekana samoistnie zamiast kar np. pozbawienie praw publicznych orzekane jest jedynie obok kary pozbawienia wolności za szczególnie ciężkie przestępstwa.

cofnij

 

ŚRODKI ODWOŁAWCZE - środki prawne przysługujące stronom postępowania przed sądem, prokuratorem lub innym
organem, zmierzające do zmiany lub uchylenia wydanego orzeczenia. Rozróżnia się zwykłe i nadzwyczajne
środki odwoławcze. Do zwykłych środków odwoławczych w postępowaniu karnym zalicza się apelację i zażalenie, zaś do nadzwyczajnych kasację i wznowienie postępowania.

cofnij

 

ŚRODKI PROBACYJNE - /od ang. – probation, czyli poddanie próbie/, wykształciły się w anglo-amerykańskim systemie prawa na przełomie XIX i XX wieku. Ich istota tkwi w założeniu, iż efekt resocjalizacyjny wobec sprawcy przestępstwa nie wykazującego cech głębokiej demoralizacji można osiągnąć w warunkach kontrolowanej wolności, nakładając na niego stosowne obowiązki i poddając dozorowi kuratora.
W obowiązującym kodeksie karnym z 1997r. ustawodawca przewidział możliwość stosowania trzech tego rodzaju środków tj. warunkowego umorzenia postępowania; warunkowego zawieszenia wykonania kary oraz warunkowego przedterminowego zwolnienia od odbycia części kary pozbawienia wolności. Jednocześnie kodeks karny szczegółowo określa przesłanki stosowania każdej z tych instytucji, obowiązki próby jakie mogą być nakładane na sprawcę oraz skutki jej przebiegu.

cofnij

 

ŚRODKI PRZYMUSU - czynności organów procesowych w prawie karnym określone w dziale VI kodeksu postępowania karnego, zmierzające do wymuszenia spełnienia obowiązków procesowych lub zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Należą do nich: zatrzymanie, środki zapobiegawcze, kary porządkowe, zabezpieczenia majątkowe.

cofnij

 

ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE - jako środki przymusu karnoprocesowego służą zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania poprzez zapobieżenie uchylaniu się podejrzanego (oskarżonego) od wymiaru sprawiedliwości oraz bezprawnemu utrudnianiu postępowania karnego a także wyjątkowo zapobiegnięciu popełnieniu przez tą osobę nowego, ciężkiego przestępstwa.
W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Polski kodeks postępowania karnego wymienia następujące rodzaje środków zapobiegawczych: tymczasowe aresztowanie; poręczenia – majątkowe, społeczne i osobiste; dozór policji lub przełożonego wojskowego; zakaz wydalania z kraju; zawieszenie w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo nakazanie powstrzymania się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów.

cofnij

 

ŚWIADEK - każda osoba fizyczna, która została wezwana przez uprawniony organ państwa (np. sąd, prokuraturę) do stawiennictwa i złożenia zeznania. W procesie karnym świadkiem jest osoba, która faktycznie była obecna przy jakimś zdarzeniu, a swoje obserwacje może zrelacjonować. W postępowaniu cywilnym jest to osoba składająca zeznanie co do okoliczności sprawy. Wg polskiego prawa, nikt nie może odmówić zeznań w charakterze świadka. Od zasady tej są jednak wyjątki, m.in. nie wolno przesłuchiwać np. duchownych o faktach ujawnionych podczas spowiedzi lub adwokatów o faktach ujawnionych im w trakcie prowadzenia sprawy.
Do obowiązków świadka należy: stawienie się na wezwanie uprawnionego organu, złożenie zeznań zgodnych ze swoją najlepszą wiedzą. Celem wyegzekwowania obowiązków świadka organ wzywający może skazać go na grzywnę lub zarządzić przymusowe jego sprowadzenie.

cofnij

 

ŚWIADEK IN COGNITO - świadek, którego dane osobowe, z uwagi na zagrożenie dla jego życia, zdrowia, wolności oraz mienia lub osoby dla niego najbliższej, pozostają wyłącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a w niektórych wypadkach również funkcjonariusza policji.

cofnij

 

ŚWIADEK KORONNY - świadkiem koronnym jest podejrzany, który został dopuszczony do składania zeznań w charakterze świadka na zasadach określonych ustawą z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz.U. Nr 114, poz. 738). Dowód z zeznań świadka koronnego można dopuścić, jeżeli do chwili wniesienia aktu oskarżenia do sądu jako podejrzany w swoich wyjaśnieniach przekazał on organowi prowadzącemu postępowanie informacje, które mogą przyczynić się do ujawnienia okoliczności przestępstwa, wykrycia pozostałych sprawców, ujawnienia dalszych przestępstw lub zapobieżenia im, a także jeżeli zobowiązał się do złożenia przed sądem wyczerpujących zeznań dotyczących osób uczestniczących w przestępstwie oraz pozostałych okoliczności w zakresie przestępstw wymienionych w art. 1 ustawy o świadku koronnym. W razie zagrożenia życia lub zdrowia świadka koronnego lub osoby dla niego najbliższej, może on być objęty ochroną osobistą, a także uzyskać pomoc w zakresie zmiany miejsca pobytu i zatrudnienia, a w szczególnych wypadkach można mu wydać dokumenty umożliwiające używanie innych niż własne danych osobowych.

cofnij

 

TAJEMNICA PAŃSTWOWA - wiadomość (w każdej postaci: m.in. obraz, dźwięk), której ujawnienie osobom nieuprawnionym może narazić na szkodę bezpieczeństwo lub inny ważny interes polityczny albo społeczny. Do zachowania tajemnicy obowiązany jest każdy do którego taka informacja dotrze.

cofnij

 

TAJEMNICA POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO - ogół informacji uzyskanych w czasie prowadzenia postępowania przygotowawczego (dochodzenia lub śledztwa), jak również w postępowaniu poprzedzającym jego wszczęcie, których ujawnienie (udostępnienie) osobom trzecim (nieuprawnionym) mogłoby uniemożliwić osiągnięcie celów i zadań tegoż postępowania, w tym między innymi pełne wyjaśnienie okoliczności czynu, wykrycie sprawcy oraz udowodnienie mu faktu popełnienia przestępstwa. Zgodnie z załącznikiem nr 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 11, poz.95) informacje dotyczące planowanych, wykonywanych i zrealizowanych czynności dochodzeniowo-śledczych, jeżeli ich ujawnienie mogłoby stanowić przeszkodę dla prawidłowego toku postępowania karnego, są informacjami niejawnymi oznaczonymi klauzulą "tajne".

cofnij

 

TERMIN ZAWITY (PREKLUZYJNY) - termin którego niezachowanie wywołuje ujemne skutki dla uprawnionego polegające na wygaśnięciu przysługujących mu praw. Terminy zawite są bezwzględnie obowiązujące, nie podlegają przerwie lub zawieszeniu.

cofnij

 

TYMCZASOWE ARESZTOWANIE – jest izolacyjnym środkiem zapobiegawczym i polega na faktycznym pozbawieniu podejrzanego (oskarżonego) wolności. Zastosowane może być jedynie na mocy postanowienia sądu i to zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak i jurysdykcyjnym.
Z wnioskiem o zastosowanie tego środka w toku postępowania przygotowawczego wystąpić może wyłącznie prokurator. Zgodnie z uregulowaniami obowiązującego kodeksem postępowania karnego tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli: zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się podejrzanego (oskarżonego), zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie stałego miejsca pobytu w kraju a także, gdy zachodzi uzasadniona obawa tzw. „matactwa”, tzn., że będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne. Jeżeli podejrzanemu (oskarżonemu) zarzuca się popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą, której górna granica wynosi, co najmniej 8 lat lub, gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę nie niższą niż 3 lata pozbawienia wolności uzasadnieniem zastosowania tymczasowego aresztowania może być grożąca podejrzanemu (oskarżonemu) surowa kara.
Stosując tymczasowe aresztowanie w postępowaniu przygotowawczym sąd oznacza jego termin na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeśli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w terminie 3 miesięcy sąd właściwy do rozpoznania sprawy, może na wniosek prokuratora, (gdy zachodzi taka potrzeba) stosowanie tego środka zapobiegawczego na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy. Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć dwóch lat.

cofnij

 

UBEZWŁASNOWOLNIENIE - ograniczenie osoby fizycznej w możliwościach dokonywania czynności prawnych. Kodeks cywilny przewiduje ubezwłasnowolnienie całkowite dla osoby, która nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem oraz ubezwłasnowolnienie częściowe dla osoby, której potrzebna jest pomoc dla prowadzenia jej spraw. W pierwszym przypadku sąd ustanawia opiekę, chyba że osoba pozostaje pod władzą rodziców, w drugim zaś kuratelę.

cofnij

 

UMORZENIE - w prawie trwały i ostateczny zastój (zakończenie) postępowania na skutek zaistnienia zdarzeń, które czynią niemożliwym wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.
W postępowaniu cywilnym umorzenie może nastąpić z powodu bezczynności stron lub z powodu zdarzeń, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym (np. cofnięcie pozwu, cofnięcie środka odwoławczego).
W postępowaniu karnym umorzenie postępowania następuje m.in. z takich przyczyn jak: brak podstaw w postępowaniu przygotowawczym do sporządzenia aktu oskarżenia, przedawnienie, śmierć oskarżonego.

cofnij

 

USTAWA - akt prawny ogólny i powszechnie obowiązujący, uchwalany przez parlament. Wyróżnia się ustawę zasadniczą, czyli konstytucję, ustawę konstytucyjną (czyli dokonującą zmiany konstytucji) i ustawę zwykłą, która w hierarchii źródeł prawa zajmuje miejsce bezpośrednio po konstytucji, przy czym musi być z nią zgodna. Inne akty normatywne (np. rozporządzenia) muszą być zgodne z ustawą.

cofnij

 

WARUNKOWE UMORZENIE POSTĘPOWANIA KARNEGO - sposób zakończenia postępowania karnego przez sąd. Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie wobec oskarżonego, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, czyn zagrożony jest karą nie przekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy, który dotychczas nie był karany za przestępstwo umyślne, jego warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, iż będzie on przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

cofnij

 

WIKTYMOLOGIA - (nazwa od słowa łac. Victima – ofiara) to nauka o ofiarach przestępstw. Wiktymologia ograniczona do problematyki ofiar przestępstw i innych naruszonych praw człowieka zwana jest wiktymologią kryminalną. Przedmiotem badań wiktymologicznych jest: rola ofiary w genezie przestępstwa; dynamika, struktura i uwarunkowania zjawiska pokrzywdzenia; problematyka ochrony interesów ofiar przestępstwa i innych pogwałceń praw człowieka, w tym zagadnienia naprawienia wyrządzonej ofierze szkody.

cofnij

 

WINA W PRAWIE KARNYM - to zarzucalny z punktu widzenia wymogów tego prawa stosunek sprawcy do realizacji czynu zabronionego. Stosunek ten może się wyrażać w zamiarze popełnienia czynu zabronionego albo w lekceważeniu przez sprawcę obowiązku ostrożności, którego zachowanie miało go zabezpieczyć przed popełnieniem takiego czynu. Dlatego rozróżniamy umyślne i nieumyślne formy winy.
Treścią winy umyślnej jest zamiar popełnienia czynu zabronionego, który może przybierać formę zamiaru bezpośredniego /sprawca chce popełnić czyn zabroniony/ lub zamiaru ewentualnego /sprawca wprawdzie nie chce popełnić czynu zabronionego ale przewiduje realną możliwość jego popełnienia i na nią się godzi/.
Wina nieumyślna występuje w polskim prawie karnym w formie lekkomyślności lub niedbalstwa.
Istotą lekkomyślności jest uświadamianie sobie przez sprawcę możliwości popełnienia czynu zabronionego, przy jednoczesnym bezpodstawnym przypuszczaniu, że popełnienia tego czynu uniknie.
Niedbalstwo zaś występuje w sytuacji, gdy sprawca nie przewiduje możliwości popełnienia czynu zabronionego, choć powinien i mógł tę możliwość przewidzieć.

cofnij

 

WYJAŚNIENIA - protokolarne wyjawienie przez podejrzanego (oskarżonego) co się wie w danej sprawie, przed przeprowadzającymi czynność procesową organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Podejrzany (oskarżony) - w odróżnieniu od świadka - ma prawo, a nie obowiązek, składać wyjaśnienia.

cofnij

 

WYKROCZENIAMI są czyny zagrożone karą aresztu – od 5 do 30 dni -, ograniczenia wolności w wymiarze jednego miesiąca, grzywną do 5000 zł lub naganą.

cofnij

 

WYROK - orzeczenie sądu co do istoty sprawy, kończące postępowanie w sprawie, wydane zwykle po przeprowadzeniu rozprawy. W procesie karnym sąd uniewinnia, skazuje lub umarza postępowanie wobec oskarżonego.

cofnij

 

WYSTĄPIENIE - publiczne zabranie głosu, przemówienie. Według art. 27 ustawy o prokuraturze, gdy postępowanie przygotowawcze ujawni istnienie okoliczności sprzyjających popełnianiu przestępstw lub utrudniających ich ujawnienie, prokurator zobowiązany jest do skierowania wystąpienia do odpowiedniego organu. W wystąpieniu można żądać przeprowadzenia kontroli, wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub innego przewidzianego w przepisach dotyczących stosunku pracy. Podstawą do zawiadomienia organu nadzoru lub organu kontroli w wypadku stwierdzenia poważnych uchybień w działaniu instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej jest także art. 19 kodeksu postępowania karnego.

cofnij

 

WYSTĘPEK – obejmuje czyny zagrożone karą przekraczającą miesiąc pozbawienia wolności, miesiąc ograniczenia wolności lub 30 stawek dziennych grzywny.

cofnij

 

ZABEZPIECZENIE MAJĄTKOWE - jest środkiem przymusowego wykonania czynności procesowych, pozbawia, bowiem podejrzanego (oskarżonego) swobody dysponowania oznaczonymi wartościami majątkowymi. Ma na celu zabezpieczenie na mieniu podejrzanego (oskarżonego) wykonania przyszłego orzeczenia. Zabezpieczenie to dopuszczalne jest od chwili wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów lub przesłuchania osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego do czasu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.
Zabezpieczenie majątkowe z urzędu może obejmować zabezpieczenie: grzywny, przepadku przedmiotów lub obowiązku naprawienia szkody oraz nawiązki a także zabezpieczenie roszczeń o naprawienie szkody. Zabezpieczenie grożącego przepadku przedmiotów następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd a w postępowaniu przygotowawczym prokurator.

cofnij

 

ZASADA HIERARCHICZNEGO PODPORZĄDKOWANIA - główna zasada dotycząca organizacji prokuratury. Wedle niej (art. 8 ust. 2 ustawy o prokuraturze) prokurator jest zobowiązany do wykonywania zarządzeń, wytycznych i poleceń przełożonych, z tym że polecenia dotyczące treści czynności procesowych prokurator przełożony wydaje na piśmie, a na żądanie prokuratora - z uzasadnieniem. Polecenia dotyczące sposobu zakończenia postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem mogą być wydane jedynie przez bezpośredniego przełożonego prokuratora. Prokurator może żądać zmiany polecenia, a także wyłączenia od wykonywanych czynności lub udziału w danej sprawie.

cofnij

 

ZATARCIE SKAZANIA - instytucja prawa karnego polegająca na tym, że po upływie określonego czasu fakt skazania, a zatem także i popełnienia przestępstwa, uważa się za niebyły.

cofnij

 

ZATRZYMANIE – jest środkiem przymusu karnoprocesowego, chwilowym pozbawieniem wolności na okres nie przekraczający 48 godzin. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenia, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby, zatarcia śladów przestępstwa bądź nie można ustalić jej tożsamości. Prawo zatrzymania przysługuje także organom Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz finansowym organom dochodzenia w zakresie ich właściwości.

cofnij

 

ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA - w postępowaniu karnym, cywilnym i administracyjnym, wstrzymanie normalnego biegu postępowania na skutek zaistnienia zdarzeń o charakterze przejściowym, które uniemożliwiają dalszy prawidłowy bieg postępowania. W postępowaniu karnym takimi przeszkodami mogą być np. długotrwała choroba podejrzanego lub kluczowego świadka, ukrywanie się podejrzanego itp.

cofnij

 

ZAWISŁOŚĆ SPRAWY - następuje w momencie wniesienia aktu oskarżenia do sądu uprawnionego do rozpoznania sprawy karnej. Wyłącza ona możliwość rozpoznania sprawy o ten sam czyn i przeciw temu samemu sprawcy oskarżonemu przed innym sądem karnym.

cofnij

 

ZAŻALENIE - w polskim postępowaniu karnym zwyczajny środek odwoławczy od postanowień i zarządzeń sądu lub prokuratora. Wniesienie zażalenia powoduje, że postanowienie czy zarządzenie nie uzyskuje prawomocności i podlega kontroli sądu wyższej instancji.

cofnij

 

ZBRODNIE – to czyny zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata albo karą surowszą. Są więc nimi szczególnie ciężkie przestępstwa takie jak np. zabójstwo, zbrojny rozbój czy zamach stanu.

cofnij

 

ZEZNANIA - wyjawienie tego co się wie w danej sprawie zainteresowanym władzom. W polskim prawie czynność procesowa polegająca na protokolarnym odebraniu oświadczenia na temat danej sprawy od świadka. Zeznania może składać tylko świadek. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Składnie przez świadka zeznań obwarowane jest szeregiem przepisów (art. 177 - 192 kpk). Składanie fałszywych zeznań jest karalne. Podejrzany (oskarżony) natomiast nie składa zeznań tylko wyjaśnienia.

cofnij

 

Aby uzyskać więcej informacji skontaktuj się z Kancelarią Prawną (Poznań)

tel. (061) 86-888-48

 

PRAKTYKI STUDENCKIE

 

RADCA PRAWNY

 FORUM  PRAWNE

      Linki sponsorowane

ADWOKAT

Procesy Sądowe

Windykacja  
www.adwokat.poznan.pl

 

DORADCA PODATKOWY

ul. Grunwaldzka 38A/6
tel. (061) 86-888-48
www.ksiegowa-poznan.pl

 

RADCA PRAWNY

Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
matysiak-radcaprawny.pl

 

WINDYKACJA

Zakładanie spółek

Rejestracja w KRS
www.matysiak-kancelaria.pl

 

Pobierz bezpłatny INFROMATOR Jak założyć spółkę z o.o.? Procedura, dokumenty, formularze, koszty.

 


Strona główna | PRAWNIK ONLINE | WZORY | KODEKSY | USTAWY | ORZECZNICTWO | ADRESY | INFORMATORY | APLIKACJE | KOSZTY | ODSETKI | SŁOWNIK | FAQ | REGULAMIN | LINKI

Prawnik, prawnik24Prawnik, prawnik24Prawnik, prawnik24Prawnik, prawnik24Prawnik, prawnik24Prawnik, prawnik24

prawnik24, prawnik

 

 

Copyright © 2002 PRAWNIK24 - prawo po Twojej stronie. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Prawnik: ostatnia modyfikacja: niedziela, 26 września 2010.