|
| |
 |
Tytuł I. Własność
|
Tytuł I. Własność
Dział I. Przepisy ogólne
Art. 126 (skreślony)
Art. 127 (skreślony)
Art. 128 (skreślony)
Art. 129 (skreślony)
Art. 130 (skreślony)
Art. 131 (skreślony)
Art. 132 (skreślony)
Art. 133 (skreślony)
Art. 134 (skreślony)
Art. 135 (skreślony)
Art. 136 (skreślony)
Art. 137 (skreślony)
Art. 138 (skreślony)
Art. 139 (skreślony)
Dział II. Treść i wykonywanie własności
Art. 140 [Treść własności] W granicach określonych przez ustawy i zasady
współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z
rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w
szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych
granicach może rozporządzać rzeczą.
Art. 141 (skreślony)
Art. 142 [Użycie bez zgody właściciela] § 1. Właściciel nie może się sprzeciwić
użyciu a nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to
jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom
osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej
stąd szkody.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego
dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie
mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia,
uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.
Art. 143 [Własność gruntu] W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze
przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego
powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.
Art. 144 [Immisje] Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego
prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z
nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze
społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Art. 145 [Służebność drogi koniecznej] § 1. Jeżeli nieruchomość nie ma
odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości
budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich
ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga
konieczna).
§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb
nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym
obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba
ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności
prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o
ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem
tej czynności prawnej. § 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać
interes społeczno-gospodarczy.
Art. 146 [Droga na rzecz posiadacza] Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje
się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości; jednakże posiadacz może
żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.
Art. 147 [Roboty ziemne] Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki
sposób, żeby to groziło nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia.
Art. 148 [Owoce] Owoce opadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią
jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest
przeznaczony na użytek publiczny.
Art. 149 [Usunięcie gałęzi, owoców] Właściciel gruntu może wejść na grunt
sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców.
Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd
szkody.
Art. 150 [Usunięcie korzeni] Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie
korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców
zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel
powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.
Art. 151 [Granice przy budowie] Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego
urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel
tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez
nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu
niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w
zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia
zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła
dla niego znaczenie gospodarcze.
Art. 152 [Rozgraniczenie] Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do
współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków
granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych
znaków granicznych ponoszą po połowie.
Art. 153 [Ustalenie granic] Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu
prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego
stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a
postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi,
sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym
przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.
Art. 154 [Urządzenia na granicy] § 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze,
rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących,
służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy.
§ 2. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty
ich utrzymania.
Dział III. Nabycie i utrata własności
Rozdział I. Przeniesienie własności
Art. 155 [Umowy zobowiązująco-rozporządzające] § 1. Umowa sprzedaży, zamiany,
darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do
tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny
stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są
rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest
przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy
zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.
Art. 156 [Kauzalność] Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w
wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do
przeniesienia własności, z zapisu, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego
zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego
zobowiązania.
Art. 157 [Warunek, termin] § 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona
pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.
§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została
zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności
potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na
niezwłoczne przejście własności.
Art. 158 [Forma] Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości
powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy
przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego
uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie
powinno być w akcie wymienione.
Art. 159 [Wyłączenia] Przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego
nie stosuje się w wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej
spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych
właścicieli.
Art. 160 (skreślony)
Art. 161 (skreślony)
Art. 162 (uchylony)
Art. 163 (skreślony)
Art. 164 (skreślony)
Art. 165 (skreślony)
Art. 166 [Pierwokup współwłaścicieli] § 1. W razie sprzedaży przez
współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności lub części tego
udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli
prowadzą gospodarstwo rolne na gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku,
gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój
udział we współwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny
współwłaściciel lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.
§ 2. (skreślony)
Art. 167 (skreślony)
Art. 168 (skreślony)
Art. 169 [Nabycie od nieuprawnionego] § 1. Jeżeli osoba nie uprawniona do
rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje
własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.
§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez
właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia,
skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem
powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i
dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej
lub w toku postępowania egzekucyjnego.
Art. 170 [Nabycie rzeczy obciążonej] W razie przeniesienia własności rzeczy
ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to wygasa z chwilą
wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa w złej wierze. Przepis paragrafu
drugiego artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio.
Art. 171 (skreślony)
Rozdział II. Zasiedzenie
Art. 172 [Nieruchomość] § 1. Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem
nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu
jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze
(zasiedzenie).
§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność,
choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Art. 173 [Ochrona małoletniego] Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko
któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć się
wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.
Art. 174 [Ruchomość] Posiadacz rzeczy ruchomej nie będący jej właścicielem
nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz
samoistny, chyba że posiada w złej wierze.
Art. 175 [Odesłanie] Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o
biegu przedawnienia roszczeń.
Art. 176 [Posiadanie poprzednika] § 1. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia
nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu,
przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak
poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego
posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania
obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.
§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz
jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza.
Art. 177 (skreślony)
Art. 178 (uchylony)
Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności
Art. 179 [Zrzeczenie się] § 1. Właściciel może wyzbyć się własności
nieruchomości przez to, że jej się zrzeknie. Zrzeczenie się wymaga formy aktu
notarialnego.
§ 2. Nieruchomość, której właściciel się zrzekł, staje się własnością gminy, na
obszarze której nieruchomość jest położona, chyba że odrębne przepisy stanowią
inaczej. Jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze kilku gmin, nieruchomość
staje się własnością gminy, na obszarze której znajduje się jej większa część.
Gmina ponosi odpowiedzialność z nieruchomości za jej obciążenia, ograniczoną do
wartości nabytej nieruchomości według stanu w chwili nabycia, a według cen
rynkowych w chwili zaspokojenia wierzyciela.
Art. 180 [Porzucenie] Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez
to, że w tym zamiarze rzecz porzuci.
Art. 181 [Zawłaszczenie] Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej
objęcie w posiadanie samoistne.
Art. 182 [Rój pszczół] § 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie
odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w
pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd
szkodę. § 2. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu nie zajętym, właściciel może domagać
się wydania roju za zwrotem kosztów. § 3. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu
zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w ulu
znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku
roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Art. 183 [Obowiązki znalazcy] § 1. Kto znalazł rzecz zgubioną, powinien
niezwłocznie zawiadomić o tym osobę uprawnioną do odbioru rzeczy. Jeżeli
znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru rzeczy, albo jeżeli nie zna
miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, powinien niezwłocznie zawiadomić o
znalezieniu właściwy organ państwowy.
§ 2. Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do rzeczy
porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności, jak również do zwierząt, które
zabłąkały się lub uciekły.
Art. 184 [Przedmioty wartościowe] § 1. Pieniądze, papiery wartościowe,
kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną znalazca
powinien oddać niezwłocznie na przechowanie właściwemu organowi państwowemu,
inne zaś rzeczy znalezione - tylko na żądanie tego organu.
§ 2. Jeżeli znalazca przechowuje rzecz u siebie, stosuje się odpowiednio
przepisy o nieodpłatnym przechowaniu.
Art. 185 [Upoważnienie] Rozporządzenie Rady Ministrów określi organy właściwe do
przechowywania rzeczy znalezionych i do poszukiwania osób uprawnionych do ich
odbioru, zasady przechowywania tych rzeczy oraz sposób poszukiwania osób
uprawnionych do odbioru .
Art. 186 [Znaleźne] Znalazca, który uczynił zadość swoim obowiązkom, może żądać
znaleźnego w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy, jeżeli zgłosił swe
roszczenie najpóźniej w chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej do odbioru.
Art. 187 [Nabycie własności] Pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz
rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną, które nie zostaną przez
uprawnionego odebrane w ciągu roku od dnia wezwania go przez właściwy organ, a w
razie niemożności wezwania - w ciągu dwóch lat od ich znalezienia, stają się
własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy stają się po upływie tych samych terminów
własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom; jeżeli rzeczy są
przechowywane przez organ państwowy, znalazca może je odebrać za zwrotem
kosztów.
Art. 188 [Znalezienie w miejscach publicznych] Przepisów artykułów
poprzedzających nie stosuje się w razie znalezienia rzeczy w budynku publicznym
albo w innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności ani w razie
znalezienia rzeczy w wagonie kolejowym, na statku lub innym środku transportu
publicznego. Znalazca obowiązany jest w tych wypadkach oddać rzecz zarządcy
budynku lub pomieszczenia albo właściwemu zarządcy środków transportu
publicznego, a ten postąpi z rzeczą zgodnie z właściwymi przepisami.
Art. 189 [Skarb] Jeżeli rzecz mająca znaczniejszą wartość materialną albo
wartość naukową lub artystyczną została znaleziona w takich okolicznościach, że
poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bezcelowe, znalazca obowiązany jest
oddać rzecz właściwemu organowi państwowemu. Rzecz znaleziona staje się
własnością Skarbu Państwa, a znalazcy należy się odpowiednie wynagrodzenie.
Art. 190 [Nabycie pożytków naturalnych] Uprawniony do pobierania pożytków
naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie ich od rzeczy.
Art. 191 [Połączenie z nieruchomością] Własność nieruchomości rozciąga się na
rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała
się jej częścią składową.
Art. 192 [Przetworzenie] § 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych
materiałów, staje się jej właścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest
większa od wartości materiałów.
§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli wartość
materiałów jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się
własnością właściciela materiałów.
Art. 193 [Połączenie, pomieszanie] § 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone
lub pomieszane w taki sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby związane
z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się
współwłaścicielami całości. Udziały we współwłasności oznacza się według
stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.
§ 2. Jednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą aniżeli
pozostałe, rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami składowymi.
Art. 194 [Rozliczenia] Przepisy o przetworzeniu, połączeniu i pomieszaniu nie
uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym
wzbogaceniu.
Dział IV. Współwłasność
Art. 195 [Pojęcie] Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie
kilku osobom (współwłasność).
Art. 196 [Rodzaje] § 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach
ułamkowych, albo współwłasnością łączną.
§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona
wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy
niniejszego działu.
Art. 197 [Udziały] Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.
Art. 198 [Rozporządzanie udziałem] Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać
swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Art. 199 [Przekroczenie zwykłego zarządu] Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz
do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest
zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele,
których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez
sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy
wszystkich współwłaścicieli.
Art. 200 [Współdziałanie] Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do
współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.
Art. 201 [Zarząd zwykły] Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna
jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze
współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.
Art. 202 [Rozstrzygnięcie sądu] Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia
dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą
wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez
sąd.
Art. 203 [Wyznaczenie zarządcy] Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu
o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości
współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli
większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi
mniejszość.
Art. 204 [Obliczanie większości] Większość współwłaścicieli oblicza się według
wielkości udziałów.
Art. 205 [Wynagrodzenie] Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może
żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego
uzasadnionemu nakładowi jego pracy.
Art. 206 [Współposiadanie] Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do
współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie,
jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez
pozostałych współwłaścicieli.
Art. 207 [Przychody i wydatki] Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej
przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym
stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Art. 208 [Rachunek z zarządu] Każdy ze współwłaścicieli nie sprawujących zarządu
rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu.
Art. 209 [Czynności zachowawcze] Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać
wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania
wspólnego prawa.
Art. 210 [Zniesienie współwłasności] Każdy ze współwłaścicieli może żądać
zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność
prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem
zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć;
przedłużenie można ponowić.
Art. 211 [Podział] Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie
współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby
sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem
rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie
jej wartości.
Art. 212 [Sądowe zniesienie] § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na
mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez
dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części
potrzebnymi służebnościami gruntowymi.
§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do
okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo
sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. § 3. Jeżeli
ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia,
wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich
zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia
nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na
szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty
rat już wymagalnych.
Art. 213 [Gospodarstwo rolne] Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa
rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami
prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu
współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.
Art. 214 [Rozwinięcie] § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd
przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim
pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego
współwłaściciela.
§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku
współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd
przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego
należytego prowadzenia. § 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi
sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania
cywilnego. § 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku
niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu
gospodarstwa.
Art. 215 [Odesłanie] Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się
odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba
wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.
Art. 216 [Spłaty] § 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z
gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.
§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom
mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:
1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia
współwłasności,
2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i
współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.
§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie
wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty,
stosownie do przepisu art. 212 § 3. § 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do
spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego,
które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do
wspólnego majątku małżonków.
Art. 217 [Wyrównanie] Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności
otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa
nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia
współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły
spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów -
korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie
racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.
Art. 218 [Dalsze zamieszkiwanie] § 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali
gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w
tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania,
jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności
są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności.
Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych
do pracy.
§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się
odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.
Art. 219 (skreślony)
Art. 220 [Wyłączenie przedawnienia] Roszczenie o zniesienie współwłasności nie
ulega przedawnieniu.
Art. 221 [Nabywca udziału] Czynności prawne określające zarząd i sposób
korzystania z rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawnienie do zniesienia
współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o
nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy
sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.
Dział V. Ochrona własności
Art. 222 [Windykacyjna i negatoryjna] § 1. Właściciel może żądać od osoby, która
włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej
przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez
pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje
właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie
naruszeń.
Art. 223 [Wyłączenie przedawnienia] § 1. Roszczenia właściciela przewidziane w
artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości.
§ 2. (skreślony) § 3. (skreślony)
Art. 224 [Roszczenia uzupełniające] § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie
jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest
odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa
własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego
posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym
czasie wymagalne.
§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział
się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany
do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie,
pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy.
Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył,
jak również uiścić wartość tych, które zużył.
Art. 225 [Rozwinięcie] Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem
właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze
od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o
wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto
zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz
jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby
pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu
uprawnionego.
Art. 226 [Nakłady] § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu
nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które
uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają
wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały
dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się
o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu
jedynie nakładów koniecznych.
§ 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów
koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie
jego kosztem.
Art. 227 [Przedmioty połączone] § 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan
poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej
częściami składowymi.
§ 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo
samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o
wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może
przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość
i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.
Art. 228 [Roszczenia uzupełniające] Przepisy określające prawa i obowiązki
samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się on o
wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w
wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej
został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.
Art. 229 [Przedawnienie] § 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu
posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o
zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu
pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To
samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot
nakładów na rzecz.
§ 2. (skreślony)
Art. 230 [Roszczenia uzupełniające; odesłanie] Przepisy dotyczące roszczeń
właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z
rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z
powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń
samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do
stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów
regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
Art. 231 [Budynek na cudzym gruncie] § 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej
wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub
inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel
działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki
za odpowiednim wynagrodzeniem.
§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o
wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać,
aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność
działki za odpowiednim wynagrodzeniem. § 3. (skreślony)
| |
Linki sponsorowane
|
