|
| |
 |
Tytuł VI. Czyny
niedozwolone
|
Art. 415 [Wina] Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do
jej naprawienia.
Art. 416 [Wina organu] Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody
wyrządzonej z winy jej organu.
Art. 417 [Odpowiedzialność Skarbu Państwa] § 1. Za szkodę wyrządzoną przez
niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej
ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub
inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie
porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej,
solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz
zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.
Art. 417[1] [Szkoda wynikająca z aktu normatywnego] § 1. Jeżeli szkoda została
wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po
stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją,
ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub
ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym
postępowaniu ich niezgodności z prawem. Odnosi się to również do wypadku, gdy
prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu
normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub
ustawą. § 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub
decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia
można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem
niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. §
4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego
obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego
aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.
Art. 417[2] [Względy słuszności] Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy
publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać
całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za
doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do
pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy
słuszności.
Art. 418 (utracił moc)
Art. 419 (uchylony)
Art. 420 (uchylony)
Art. 420[1] (uchylony)
Art. 420[2] (uchylony)
Art. 421 [Wyłączenie stosowania] Przepisów art. 417, art. 417[1] i art. 417[2]
nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu
władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych.
Art. 422 [Nakłanianie, pomocnictwo, skorzystanie] Za szkodę odpowiedzialny jest
nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do
wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie
skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.
Art. 423 [Obrona konieczna] Kto działa w obronie koniecznej, odpierając
bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten
nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.
Art. 424 [Stan wyższej konieczności] Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz
albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych
niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie
jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie
wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane
dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.
Art. 425 [Niepoczytalność] § 1. Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje
się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie
woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.
§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów
odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia
szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.
Art. 426 [Wiek] Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi
odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.
Art. 427 [Wina w nadzorze] Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do
nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego
winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej
przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda
byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje
się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą
pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego
winy poczytać nie można.
Art. 428 [Brak zobowiązanych] Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego
lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych
do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany
może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy,
jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego
i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
Art. 429 [Wina w wyborze] Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest
odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej
mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności
powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej
działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.
Art. 430 [Zwierzchnik] Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności
osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma
obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę
wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.
Art. 431 [Zwierzęta] § 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany
jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było
pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani
osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.
§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była
odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od
niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z
okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej
osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
Art. 432 [Samopomoc] § 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które
wyrządza szkodę na gruncie, jeżeli zajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia
roszczenia o naprawienie szkody.
§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu dla
zabezpieczenia należnego mu naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i
utrzymania zwierzęcia. § 3. (skreślony)
Art. 433 [Zajmujący pomieszczenie] Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem
lub spadnięciem jakiegokolwiek przedmiotu z pomieszczenia jest odpowiedzialny
ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej
albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący
pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.
Art. 434 [Posiadacz budowli] Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli
lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli,
chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z
braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.
Art. 435 [Prowadzący przedsiębiorstwo] § 1. Prowadzący na własny rachunek
przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu,
elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie
lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu,
chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy
poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów
wytwarzających środki wybuchowe albo posługujących się takimi środkami.
Art. 436 [Posiadacz pojazdu] § 1. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule
poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka
komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny
oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz
zależny.
§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za
pomocą sił przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia
poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach
ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z
grzeczności.
Art. 437 [Zakaz wyłączenia odpowiedzialności] Nie można wyłączyć ani ograniczyć
z góry odpowiedzialności określonej w dwóch artykułach poprzedzających.
Art. 438 [Szkoda w cudzym interesie] Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu
szkody albo w celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa przymusowo lub nawet
dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia poniesionych strat
w odpowiednim stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.
Art. 439 [Zapobieganie szkodzie] Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w
szczególności wskutek braku należytego nadzoru nad ruchem kierowanego przez nią
przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub
innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta
przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a w
razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.
Art. 440 [Miarkowanie odszkodowania] W stosunkach między osobami fizycznymi
zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności
ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby
odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia
społecznego.
Art. 441 [Odpowiedzialność solidarna] § 1. Jeżeli kilka osób ponosi
odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność
jest solidarna.
§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto
szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie
od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim
przyczyniła się do powstania szkody. § 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą
jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli
szkoda powstała z winy sprawcy.
Art. 442 [Przedawnienie] § 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem
niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym
poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej
naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat
dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.
§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie
szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia
przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o
osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Art. 443 [Zbieg roszczeń] Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego
szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego
uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu
czynu niedozwolonego, chyba że z treści istniejącego uprzednio zobowiązania
wynika co innego.
Art. 444 [Szkoda na osobie] § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania
rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu
koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien
wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się
inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy
zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki
powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody
odpowiedniej renty. § 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się
dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.
Art. 445 [Zadośćuczynienie pieniężne] § 1. W wypadkach przewidzianych w artykule
poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem
zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w
wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności
do poddania się czynowi nierządnemu. § 3. Roszczenie o zadośćuczynienie
przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy
powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.
Art. 446 [Śmierć poszkodowanego] § 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub
wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do
naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je
poniósł.
§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny,
może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do
potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego
przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty
mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał
środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady
współżycia społecznego. § 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom
rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło
znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
Art. 446[1] [Szkody prenatalne] Z chwilą urodzenia dziecko może żądać
naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.
Art. 447 [Kapitalizacja renty] Z ważnych powodów sąd może na żądanie
poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie
jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się
inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego
zawodu.
Art. 448 [Naruszenie dobra osobistego] W razie naruszenia dobra osobistego sąd
może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę
tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie
zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny,
niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.
Przepis art. 445 § 3 stosuje się.
Art. 449 [Niezbywalność roszczeń] Roszczenia przewidziane w art. 444-448 nie
mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo
przyznane prawomocnym orzeczeniem.
Aby uzyskać więcej informacji skontaktuj się
z Kancelarią Prawną (Poznań)
tel. (061) 86-888-48
| |
Linki sponsorowane
|
