|
| |
Kodeks postępowania cywilnego
Dział III. Dowody
 |
Rozdział 1.
Przedmiot i ocena dowodów |
|
|
Rozdział 2.
Postępowanie dowodowe
|
|
Oddział 1.
Przepisy ogólne |
|
|
Oddział 2.
Dokumenty |
|
|
Oddział 3.
Zeznania świadków |
|
|
Oddział 4.
Opinia biegłych |
|
|
Oddział 5.
Oględziny |
|
|
Oddział 6.
Przesłuchanie stron |
|
|
Oddział 7.
Inne środki dowodowe |
|
|
|
Rozdział 3.
Zabezpieczenie dowodów |
Dział III. Dowody
Rozdział 1. Przedmiot i ocena dowodów
Art. 227 [Przedmiot] Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia
sprawy istotne znaczenie.
Art. 228 [Fakty znane powszechnie i urzędowo] § 1. Fakty powszechnie znane nie
wymagają dowodu.
§ 2. To samo dotyczy faktów znanych sądowi urzędowo, jednakże sąd powinien na
rozprawie zwrócić na nie uwagę stron.
Art. 229 [Przyznanie] Nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku
postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości.
Art. 230 [Fakty nie objęte oświadczeniem] Gdy strona nie wypowie się co do
twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej
rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.
Art. 231 [Domniemania faktyczne] Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z
innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne).
Art. 232 [Ciężar dowodu] Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia
faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany
przez stronę.
Art. 233 [Swobodna ocena] § 1. Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według
własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego
materiału.
§ 2. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie
przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego
przeprowadzaniu wbrew postanowieniu sądu.
Art. 234 [Domniemania prawne] Domniemania ustanowione przez prawo (domniemania
prawne) wiążą sąd; mogą być jednak obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.
Rozdział 2. Postępowanie dowodowe
Oddział 1. Przepisy ogólne
Art. 235 [Miejsce] Postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem orzekającym,
chyba że sprzeciwia się temu charakter dowodu albo wzgląd na poważne
niedogodności lub niewspółmierność kosztów w stosunku do przedmiotu sporu. W
takich wypadkach sąd orzekający zleci przeprowadzenie dowodu jednemu ze swych
członków (sędzia wyznaczony) albo innemu sądowi (sąd wezwany).
Art. 236 [Postanowienie dowodowe] W postanowieniu o przeprowadzeniu dowodu sąd
oznaczy fakty podlegające stwierdzeniu, środek dowodowy i - stosownie do
okoliczności - sędziego lub sąd, który ma dowód przeprowadzić, a ponadto, jeżeli
to jest możliwe, termin i miejsce przeprowadzenia dowodu. Wyznaczając sędziego,
sąd może pozostawić mu oznaczenie terminu przeprowadzenia dowodu.
Art. 237 [Niestawiennictwo stron] Niestawiennictwo stron na termin nie
wstrzymuje przeprowadzenia dowodu, chyba że obecność stron lub jednej z nich
okaże się konieczna.
Art. 238 [Protokół pomocy prawnej] § 1. Protokół zawierający przebieg
postępowania dowodowego przed sędzią wyznaczonym lub przed sądem wezwanym
podpisują, oprócz sędziego i protokolanta, także osoby przesłuchane oraz strony,
jeżeli są obecne.
§ 2. Odmowę lub niemożność podpisania stwierdza się w protokole.
Art. 239 [Kompetencje przy pomocy prawnej] Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mają
w zakresie zleconego im postępowania dowodowego prawa przewodniczącego i prawa
sądu orzekającego. Na ich uchybienia strony mogą zwrócić uwagę sądu nie później
niż na najbliższej rozprawie.
Art. 240 [Zmienność postanowienia] § 1. Sąd nie jest związany swym
postanowieniem dowodowym i może je stosownie do okoliczności uchylić lub zmienić
nawet na posiedzeniu niejawnym.
§ 2. Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mogą uzupełnić na wniosek strony
postanowienie sądu orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty
wskazane w tym postanowieniu.
Art. 241 [Powtórzenie i uzupełnienie] Sąd orzekający może zarządzić powtórzenie
lub uzupełnienie postępowania dowodowego.
Art. 242 [Przeszkody] Jeżeli postępowanie dowodowe napotyka przeszkody o
nieokreślonym czasie trwania, sąd może oznaczyć termin, po którego upływie dowód
może być przeprowadzony tylko wówczas, gdy nie spowoduje to zwłoki w
postępowaniu.
Art. 243 [Uprawdopodobnienie] Zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu
dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie
zamiast dowodu.
Oddział 2. Dokumenty
Art. 244 [Urzędowe] § 1. Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie
przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w
zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo
zaświadczone.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych
przez organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje
społeczne w zakresie zleconych im przez ustawę spraw z dziedziny administracji
publicznej.
Art. 245 [Prywatne] Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go
podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Art. 246 [Zeznania świadków; przesłuchanie stron] Jeżeli ustawa lub umowa stron
wymaga dla czynności prawnej zachowania formy pisemnej, dowód ze świadków lub z
przesłuchania stron w sprawie między uczestnikami tej czynności na fakt jej
dokonania jest dopuszczalny w wypadku, gdy dokument obejmujący czynność został
zagubiony, zniszczony lub zabrany przez osobę trzecią, a jeżeli forma pisemna
była zastrzeżona tylko dla celów dowodowych, także w wypadkach określonych w
kodeksie cywilnym.
Art. 247 [Ograniczenia] Dowód ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko
osnowie lub ponad osnowę dokumentu obejmującego czynność prawną może być
dopuszczony między uczestnikami tej czynności tylko w wypadkach, gdy nie
doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem
nieważności i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna to za
konieczne.
Art. 248 [Przedstawienie dokumentu] § 1. Każdy obowiązany jest przedstawić na
zarządzenie sądu w oznaczonym terminie i miejscu dokument znajdujący się w jego
posiadaniu i stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba
że dokument zawiera tajemnicę państwową.
§ 2. Od powyższego obowiązku może uchylić się ten, kto co do okoliczności
objętych treścią dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznania albo kto posiada
dokument w imieniu osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn
sprzeciwić się przedstawieniu dokumentu. Jednakże i wówczas nie można odmówić
przedstawienia dokumentu, gdy jego posiadacz lub osoba trzecia obowiązani są do
tego względem chociażby jednej ze stron albo gdy dokument wystawiony jest w
interesie strony, która żąda przeprowadzenia dowodu. Strona nie może ponadto
odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli szkoda, na którą byłaby przez to
narażona, polega na przegraniu procesu.
Art. 249 [Rozwinięcie] § 1. W sprawach dotyczących przedsiębiorstwa handlowego
lub przemysłowego, w razie powołania się jednej ze stron na księgi i dokumenty
przedsiębiorstwa, należy je przedstawić sądowi, jeżeli sąd uzna wyciąg za
niewystarczający.
§ 2. Gdy zachodzi istotna trudność w dostarczeniu ksiąg do sądu, sąd może
przejrzeć je na miejscu lub zlecić sędziemu wyznaczonemu ich przejrzenie i
sporządzenie niezbędnych wyciągów.
Art. 250 [Odpis; wyciąg] § 1 . Jeżeli dokument znajduje się w aktach organu, o
którym mowa w art. 244 § 1, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez
ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu. Sąd zażąda udzielenia odpisu lub
wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać go nie może.
§ 2. Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może zarządzić,
by go dostarczono na rozprawę, albo przejrzeć go na miejscu przez sędziego
wyznaczonego lub przez cały skład sądu.
Art. 251 [Odmowa przedstawienia] Za nieuzasadnioną odmowę przedstawienia
dokumentu przez osobę trzecią sąd, po wysłuchaniu jej oraz stron co do
zasadności odmowy, skaże osobę trzecią na grzywnę. Osoba trzecia ma prawo żądać
zwrotu wydatków połączonych z przedstawieniem dokumentu.
Art. 252 [Zaprzeczenie prawdziwości] Strona, która zaprzecza prawdziwości
dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od
którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te
udowodnić.
Art. 253 [Rozwinięcie] Jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego
albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenie osoby, która je podpisała, od niej
nie pochodzi, obowiązana jest okoliczności te udowodnić. Jeżeli jednak spór
dotyczy dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niż strona
zaprzeczająca, prawdziwość dokumentu powinna udowodnić strona, która chce z
niego skorzystać.
Art. 254 [Badanie prawdziwości] § 1. Badania prawdziwości pisma dokonuje się z
udziałem lub bez udziału biegłych, zwłaszcza przez porównanie pisma na
zakwestionowanym dokumencie z pismem tej samej osoby na innych dokumentach
niewątpliwie prawdziwych. Sąd w razie potrzeby może wezwać osobę, od której
pismo pochodzi, na termin wyznaczony, w celu napisania podyktowanych jej
wyrazów.
§ 2. Od obowiązku złożenia próby pisma zwolniony jest ten, kto na zapytanie, czy
pismo na dokumencie jest prawdziwe, mógłby jako świadek odmówić zeznania. § 3.
Sąd może zastosować do osoby trzeciej, która nie wykonała zarządzeń sądu
wydanych w myśl paragrafów poprzedzających, takie same środki przymusowe, jak
wobec świadków. § 4. Osoba trzecia może na równi ze świadkiem żądać zwrotu
wydatków koniecznych związanych ze stawiennictwem do sądu, a ponadto
wynagrodzenia za utratę zarobku.
Art. 255 [Grzywna] Strona, która w złej wierze lub lekkomyślnie zgłosiła zarzuty
przewidziane w art. 252 i 253, podlega karze grzywny.
Art. 256 [Tłumaczenia] Sąd może zażądać, aby dokument w języku obcym był
przełożony przez tłumacza przysięgłego.
Art. 257 [Uszkodzenie] Sąd oceni na podstawie okoliczności poszczególnego
wypadku, czy i o ile dokument zachowuje moc dowodową pomimo przekreśleń,
podskrobań lub innych uszkodzeń.
Oddział 3. Zeznania świadków
Art. 258 [Wskazanie świadków] Strona powołująca się na dowód ze świadków
obowiązana jest dokładnie oznaczyć fakty, które mają być zeznaniami
poszczególnych świadków stwierdzone, i wskazać świadków, tak by wezwanie ich do
sądu było możliwe.
Art. 259 [Niezdolność bycia świadkiem] Świadkami nie mogą być:
1) osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;
2) wojskowi i urzędnicy nie zwolnieni od zachowania tajemnicy służbowej, jeżeli
ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem;
3) przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w
charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej
zdolność sądową;
4) współuczestnicy jednolici.
Art. 260 [Rozwinięcie] Współuczestnik sporu, nie będący współuczestnikiem
jednolitym, może być świadkiem co do faktów dotyczących wyłącznie innego
współuczestnika.
Art. 261 [Prawo odmowy zeznań] § 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w
charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i
rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób
pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy zeznań trwa
po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa
zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o
rozwód.
§ 2. Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie
mogłoby narazić jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie
poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią
szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem
istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań co do faktów
powierzonych mu na spowiedzi.
Art. 262 [Treść wezwania] Sąd, wzywając świadka, wymieni w wezwaniu imię,
nazwisko i zamieszkanie wezwanego, miejsce i czas przesłuchania, nazwiska stron
i przedmiot sprawy oraz zwięzłą osnowę przepisów o karach za pogwałcenie
obowiązków świadka, a ponadto o zwrocie wydatków koniecznych, związanych ze
stawiennictwem do sądu, oraz o wynagrodzeniu za utratę zarobku.
Art. 263 [Przesłuchanie niepełnosprawnych] Przesłuchanie osób dotkniętych
chorobą lub kalectwem odbywa się w miejscu, gdzie przebywają, jeżeli nie mogą go
opuścić.
Art. 264 [Kolejność przesłuchiwania] Kolejność przesłuchania świadków oznacza
przewodniczący. Świadkowie, którzy nie złożyli jeszcze zeznań, nie mogą być
obecni przy przesłuchaniu innych świadków.
Art. 265 [Tłumaczenie zeznań] § 1. Do przesłuchania świadka nie władającego
dostatecznie językiem polskim sąd może przybrać tłumacza.
§ 2. Do tłumaczy stosuje się odpowiednio przepisy o biegłych. Pracownik organów
wymiaru sprawiedliwości może pełnić obowiązki tłumacza bez składania
przyrzeczenia, lecz z powołaniem się na ślubowanie służbowe.
Art. 266 [Pouczenie; przyrzeczenie] § 1. Przed przesłuchaniem świadka uprzedza
się go o prawie odmowy zeznań i odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych
zeznań.
§ 2. Przesłuchanie rozpoczyna się od zadania świadkowi pytań dotyczących jego
osoby oraz stosunku do stron. § 3. Jeżeli świadek ma składać zeznania,
przewodniczący odbiera od niego przyrzeczenie, po pouczeniu go o znaczeniu tego
aktu.
Art. 267 [Zwolnienie od przyrzeczenia] Nie składają przyrzeczenia świadkowie
małoletni, którzy nie ukończyli lat siedemnastu, oraz osoby skazane wyrokiem
prawomocnym za fałszywe zeznania. Inni świadkowie mogą być za zgodą stron
zwolnieni przez sąd od złożenia przyrzeczenia.
Art. 268 [Treść przyrzeczenia] Brzmienie przyrzeczenia jest następujące:
"Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam
uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi
jest wiadome".
Art. 269 [Sposób składania] § 1. Świadek składa przyrzeczenie, powtarzając za
sędzią lub odczytując na głos tekst przyrzeczenia, przy czym wszyscy - nie
wyłączając sędziów - stoją.
§ 2. Niemi i głusi składają przyrzeczenie przez podpisanie jego tekstu lub przy
pomocy biegłego.
Art. 270 [Powtórne przesłuchanie] W razie powtórnego przesłuchania świadka
przypomina mu się poprzednio złożone przyrzeczenie.
Art. 271 [Sposób zeznawania] § 1. Świadek składa zeznanie ustnie, zaczynając od
odpowiedzi na pytania przewodniczącego, co i z jakiego źródła wiadomo mu w
sprawie, po czym sędziowie i strony mogą w tymże przedmiocie zadawać mu pytania.
§ 2. Niemi i głusi składają zeznania na piśmie lub przy pomocy biegłego.
Art. 272 [Konfrontacja] Świadkowie, których zeznania przeczą sobie wzajemnie,
mogą być konfrontowani.
Art. 273 [Protokół; zwolnienie świadka] § 1. Zeznanie świadka, po zapisaniu do
protokołu, będzie mu odczytane i stosownie do okoliczności na podstawie jego
uwag uzupełnione lub sprostowane.
§ 2. Świadek może oddalić się z sądu nie wcześniej niż po uzyskaniu na to
zezwolenia przewodniczącego.
Art. 274 [Nieusprawiedliwione niestawiennictwo] § 1. Za nie usprawiedliwione
niestawiennictwo sąd skaże świadka na grzywnę, po czym wezwie go powtórnie, a w
razie ponownego niestawiennictwa skaże go na ponowną grzywnę i może zarządzić
jego przymusowe sprowadzenie.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do świadka, który
oddalił się bez zezwolenia przewodniczącego.
Art. 275 [Rozwinięcie] Świadek w ciągu tygodnia od daty doręczenia mu
postanowienia skazującego go na grzywnę lub na pierwszym posiedzeniu, na które
zostanie wezwany, może usprawiedliwić swe niestawiennictwo. W razie
usprawiedliwienia niestawiennictwa sąd zwolni świadka od grzywny i od
przymusowego sprowadzenia. Postanowienia sądu mogą zapaść na posiedzeniu
niejawnym.
Art. 276 [Nieuzasadniona odmowa zeznań] § 1. Za nieuzasadnioną odmowę zeznań lub
przyrzeczenia sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadności odmowy, skaże
świadka na grzywnę.
§ 2. Niezależnie od powyższej grzywny sąd może nakazać aresztowanie świadka na
czas nie przekraczający tygodnia. Sąd uchyli areszt, jeżeli świadek złoży
zeznanie lub przyrzeczenie albo jeżeli sprawę ukończono w instancji, w której
dowód z tego świadka został dopuszczony.
Art. 276[1] [Żołnierz] W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie
wojskowej obowiązkom, o których mowa w art. 274 i 276, sąd, zamiast skazać
żołnierza na grzywnę, występuje do dowódcy jednostki wojskowej, w której
żołnierz ten pełni służbę, z wnioskiem o pociągnięcie go do odpowiedzialności
dyscyplinarnej.
Art. 277 [Zwrot wydatków; wynagrodzenie] Świadek ma prawo żądać zwrotu wydatków
koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu, a ponadto wynagrodzenia za
utratę zarobku. Przewodniczący może przyznać świadkowi zaliczkę na koszty
podróży i na utrzymanie w miejscu przesłuchania.
Oddział 4. Opinia biegłych
Art. 278 [Powołanie] § 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po
wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać
jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.
§ 2. Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu
lub sądowi wezwanemu. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie,
czy na piśmie.
Art. 279 [Posiedzenie sądowe] Dopuszczenie dowodu z biegłych może nastąpić na
posiedzeniu niejawnym po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich
wyboru.
Art. 280 [Odmowa] Osoba wyznaczona na biegłego może nie przyjąć włożonego na nią
obowiązku z przyczyn, jakie uprawniają świadka do odmowy zeznań, a ponadto z
powodu przeszkody, która uniemożliwia jej wydanie opinii.
Art. 281 [Wyłączenie biegłego] Aż do ukończenia czynności biegłego strona może
żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Gdy
strona zgłasza wniosek o wyłączenie biegłego po rozpoczęciu przez niego
czynności, obowiązana jest uprawdopodobnić, że przyczyna wyłączenia powstała
później lub że przedtem nie była jej znana.
Art. 282 [Przyrzeczenie] § 1. Biegły składa przed rozpoczęciem czynności
przyrzeczenie w następującym brzmieniu: "Świadomy znaczenia mych słów i
odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki
biegłego wykonam z całą sumiennością i bezstronnością".
§ 2. Poza tym do przyrzeczenia biegłych stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące przyrzeczenia świadków.
Art. 283 [Zwolnienie] § 1. Biegły nie składa przyrzeczenia, gdy obie strony
wyrażą na to zgodę.
§ 2. Biegły sądowy stały składa przyrzeczenie tylko przy objęciu stanowiska, w
poszczególnych zaś sprawach powołuje się na nie.
Art. 284 [Okazanie akt; udział w postępowaniu] Sąd może zarządzić okazanie
biegłemu akt sprawy i przedmiotu oględzin oraz zarządzić, aby brał udział w
postępowaniu dowodowym.
Art. 285 [Opinia] § 1. Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie.
§ 2. Biegli mogą złożyć opinię łączną. § 3. Jeżeli biegły nie może na razie
udzielić wyczerpującej opinii, sąd wyznaczy termin dodatkowy do jej
przedstawienia.
Art. 286 [Wyjaśnienia; opinia dodatkowa] Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia
opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii
od tych samych lub innych biegłych.
Art. 287 [Karanie biegłych] Za nie usprawiedliwione niestawiennictwo, za
nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia lub opinii albo za nie
usprawiedliwione opóźnienie złożenia opinii sąd skaże biegłego na grzywnę.
Art. 288 [Wynagrodzenie] Biegły ma prawo żądać wynagrodzenia za stawiennictwo do
sądu i wykonaną pracę. Przewodniczący może przyznać biegłemu zaliczkę na poczet
wydatków.
Art. 289 [Odesłanie] Do wezwania i przesłuchania biegłych stosuje się ponadto
odpowiednio przepisy o świadkach, z wyjątkiem przepisów o przymusowym
sprowadzeniu.
Art. 290 [Opinia instytutu] § 1. Sąd może zażądać opinii odpowiedniego instytutu
naukowego lub naukowo-badawczego. Sąd może zażądać od instytutu dodatkowych
wyjaśnień bądź pisemnych, bądź ustnych przez wyznaczoną do tego osobę, może też
zarządzić złożenie dodatkowej opinii przez ten sam lub inny instytut.
§ 2. W opinii instytutu należy wskazać osoby, które przeprowadziły badanie i
wydały opinię.
Art. 291 [Wynagrodzenie] Instytut naukowy lub naukowo-badawczy może żądać
wynagrodzenia za wykonaną pracę i za stawiennictwo swoich przedstawicieli.
Oddział 5. Oględziny
Art. 292 [Sposób przeprowadzenia] Sąd może zarządzić oględziny bez udziału lub z
udziałem biegłych, a stosownie do okoliczności - również w połączeniu z
przesłuchaniem świadków.
Art. 293 [Przedstawienie przedmiotu] Przepisy o obowiązku przedstawienia
dokumentu stosuje się odpowiednio do przedstawienia przedmiotu oględzin. Jeżeli
rodzaj przedmiotu na to pozwala i nie jest to połączone ze znacznymi kosztami,
należy przedmiot oględzin dostarczyć do sądu.
Art. 294 [Rozwinięcie] Jeżeli przedmiot oględzin jest w posiadaniu osoby
trzeciej, a oględziny mają być dokonane w miejscu, gdzie przedmiot znajduje się,
osoba ta powinna być wezwana na termin oględzin i obowiązana jest ułatwić dostęp
do przedmiotu.
Art. 295 [Zaniechanie oględzin] § 1. Osoba trzecia w ciągu dni trzech od
doręczenia jej wezwania może z ważnych przyczyn żądać od sądu wzywającego
zaniechania oględzin.
§ 2. Przed rozpoznaniem żądania osoby trzeciej sąd nie przystąpi do oględzin.
Art. 296 [Grzywna] Osobę trzecią, która bez uzasadnionych przyczyn nie
zastosowała się do zarządzeń w przedmiocie oględzin, sąd skaże na grzywnę.
Art. 297 [Zwrot wydatków; wynagrodzenie] Osoba trzecia wezwana na termin
oględzin ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych, związanych ze
stawiennictwem do sądu, oraz wynagrodzenia za utratę zarobku na równi ze
świadkiem, a ponadto zwrotu wydatków połączonych z dostarczeniem przedmiotu
oględzin.
Art. 298 [Oględziny osoby] Oględziny osoby mogą odbyć się tylko za jej zgodą.
Oddział 6. Przesłuchanie stron
Art. 299 [Dopuszczenie] Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku
pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla
wyjaśnienia tych faktów zarządzi dowód z przesłuchania stron.
Art. 300 [Osoba prawna] § 1. Za osobę prawną sąd przesłuchuje osoby wchodzące w
skład organu uprawnionego do jej reprezentowania, przy czym sąd decyduje, czy
przesłuchać wszystkie te osoby, czy też tylko niektóre z nich.
§ 2. Za Skarb Państwa sąd może przesłuchać w charakterze strony osoby powołane
do reprezentowania państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością
wiąże się dochodzone roszczenie, lub osoby przez nie wskazane.
Art. 301 [Beneficjent powództwa] Jeżeli powództwo jest wytoczone przez
prokuratora lub organizację społeczną na rzecz oznaczonej osoby, przesłuchuje
się w charakterze strony powodowej tę osobę, chociażby nie przystąpiła ona do
sprawy.
Art. 302 [Jedna strona; małoletni] § 1. Gdy z przyczyn natury faktycznej lub
prawnej przesłuchać można co do okoliczności spornych jedną tylko stronę, sąd
oceni, czy mimo to należy przesłuchać tę stronę, czy też dowód ten pominąć w
zupełności. Sąd postąpi tak samo, gdy druga strona lub niektórzy ze
współuczestników nie stawili się na przesłuchanie stron lub odmówili zeznań.
§ 2. W sprawach osób znajdujących się pod władzą rodzicielską, opieką lub
kuratelą od uznania sądu zależy przesłuchanie bądź samej strony, bądź jej
przedstawiciela ustawowego, bądź też obojga.
Art. 303 [Przeprowadzenie przesłuchania] Sąd przesłucha najpierw strony bez
odbierania przyrzeczenia. Jeżeli przesłuchanie to nie wyświetli dostatecznie
faktów, sąd może przesłuchać według swego wyboru jedną ze stron ponownie, po
uprzednim odebraniu od niej przyrzeczenia. Przesłuchanie jednej ze stron co do
pewnego faktu z odebraniem od niej przyrzeczenia nie wyłącza takiego
przesłuchania drugiej strony co do innego faktu.
Art. 304 [Rozwinięcie] Przed przystąpieniem do przesłuchania sąd uprzedza
strony, że obowiązane są zeznawać prawdę i że stosownie do okoliczności mogą być
przesłuchane ponownie po odebraniu od nich przyrzeczenia. Przed odebraniem
przyrzeczenia sąd uprzedza stronę o odpowiedzialności karnej za złożenie
fałszywych zeznań. Poza tym do przesłuchania stron i składania przyrzeczenia
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące świadków, z wyjątkiem przepisów o
środkach przymusowych.
Oddział 7. Inne środki dowodowe
Art. 305 [Grupowe badanie krwi] Sąd może dopuścić dowód z grupowego badania
krwi.
Art. 306 [Wymóg zgody] Pobranie krwi w celu jej badania może nastąpić tylko za
zgodą osoby, której krew ma być pobrana, a jeżeli osoba ta nie ukończyła
trzynastu lat lub jest ubezwłasnowolniona całkowicie - za zgodą jej
przedstawiciela ustawowego.
Art. 307 [Przeprowadzenie] § 1. W celu przeprowadzenia dowodu z grupowego
badania krwi sąd zwraca się do biegłego o pobranie krwi, zbadanie jej i złożenie
sprawozdania o wynikach badania łącznie z końcową opinią.
§ 2. Sprawozdanie z grupowego badania krwi powinno zawierać stwierdzenie, czy
sprawdzono należycie tożsamość osób, których krew pobrano, oraz wskazanie
sposobu przeprowadzenia badania. Sprawozdanie powinno być podpisane przez osobę,
która przeprowadziła badanie, a jeżeli krew została pobrana przez inną osobę,
pobranie krwi powinno być stwierdzone jej podpisem. § 3. Pobranie krwi i
przesłanie jej do instytutu, o jakim mowa w art. 290, można zlecić biegłemu
miejsca zamieszkania stron lub siedziby sądu.
Art. 308 [Urządzenia utrwalające] § 1. Sąd może dopuścić dowód z filmu,
telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm
dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub
dźwięki.
§ 2. Dowody, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, sąd przeprowadza,
stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z
dokumentów.
Art. 309 [Inne środki] Sposób przeprowadzenia dowodu innymi środkami dowodowymi
niż wymienione w artykułach poprzedzających określi sąd zgodnie z ich
charakterem, stosując odpowiednio przepisy o dowodach.
Rozdział 3. Zabezpieczenie dowodów
Art. 310 [Podstawy] Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku
postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że
jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z
innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.
Art. 311 [Właściwość sądu] Wniosek o zabezpieczenie dowodu składa się w sądzie
właściwym do rozpoznania sprawy, a w wypadkach nie cierpiących zwłoki lub gdy
postępowanie nie zostało jeszcze wszczęte, w sądzie rejonowym, w którego okręgu
dowód ma być przeprowadzony.
Art. 312 [Wniosek] Wniosek powinien zawierać:
1) oznaczenie wnioskodawcy i przeciwnika oraz innych osób zainteresowanych,
jeżeli są znane;
2) wskazanie faktów oraz dowodów;
3) przyczyny uzasadniające potrzebę zabezpieczenia dowodu.
Art. 313 [Postępowanie] Zabezpieczenie dowodu może być dopuszczone bez wezwania
przeciwnika tylko w wypadkach nie cierpiących zwłoki albo gdy przeciwnik nie
może być wskazany lub gdy miejsce jego pobytu nie jest znane.
Art. 314 [Rozwinięcie] Sąd wzywa zainteresowanych na termin wyznaczony do
przeprowadzenia dowodu; jednakże w wypadkach nie cierpiących zwłoki
przeprowadzenie dowodu może być rozpoczęte nawet przed doręczeniem wezwania
przeciwnikowi.
Art. 315 [Uzupełnienie i powtórzenie dowodu] § 1. Strony mają prawo wskazywać
przed sądem orzekającym uchybienia popełnione przy zabezpieczeniu dowodu.
§ 2. (uchylony)
| |
Linki sponsorowane
|
