|
| |
Dział I. Opieka nad małoletnim
Rozdział I. Ustanowienie opieki
Art. 145 [Przesłanki] § 1. Opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadkach
przewidzianych w tytule II niniejszego kodeksu.
§ 2. Opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że
zachodzi prawny po temu powód.
Art. 146 [Jednoosobowa i wspólna] Opiekę sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie
opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom.
Art. 147 [Zarządzenia ochronne] Jeżeli dobro pozostającego pod opieką tego
wymaga, sąd opiekuńczy wydaje niezbędne zarządzenia dla ochrony jego osoby lub
majątku aż do czasu objęcia opieki przez opiekuna; w szczególności sąd
opiekuńczy może ustanowić w tym celu kuratora.
Art. 148 [Cechy dyskwalifikujące] § 1. Nie może być ustanowiony opiekunem, kto
nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, jak również ten, kto został
pozbawiony praw publicznych albo praw rodzicielskich lub praw opiekuńczych.
§ 2. Nie może być ustanowiony opiekunem ten, w stosunku do kogo zachodzi
prawdopodobieństwo, że nie wywiąże się należycie z obowiązków opiekuna.
Art. 149 [Wskazania preferencyjne] § 1. Gdy wzgląd na dobro pozostającego pod
opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem małoletniego powinna być
ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub matkę, jeżeli nie
byli pozbawieni władzy rodzicielskiej.
§ 2. Jeżeli opiekunem nie została ustanowiona osoba wymieniona w paragrafie
poprzedzającym, opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych
osób bliskich pozostającego pod opieką albo jego rodziców. § 3. W braku takich
osób sąd opiekuńczy zwraca się o wskazanie osoby, której opieka mogłaby być
powierzona, do właściwego organu prezydium rady narodowej albo do organizacji
społecznej, do której należy piecza nad małoletnimi, a jeżeli pozostający pod
opieką przebywa w zakładzie wychowawczym, może się zwrócić także do tego
zakładu. § 4. W wypadku potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego
umieszczonego w rodzinie zastępczej - sąd powierzy sprawowanie tej opieki przede
wszystkim rodzicom zastępczym.
Art. 150 [Zakładowa] § 1. Minister Sprawiedliwości może w drodze rozporządzenia
wydanego w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami określić zasady i tryb
powierzania opieki zakładom wychowawczym lub innym instytucjom i organizacjom
społecznym oraz sposób wykonywania przez nie opieki.
§ 2. W razie powierzenia opieki zakładowi wychowawczemu lub innej instytucji
albo organizacji społecznej sąd opiekuńczy może wyłączyć z zakresu obowiązków
opiekuna zarząd majątkiem pozostającego pod opieką i powierzyć ten zarząd
ustanowionemu przez siebie kuratorowi.
Art. 151 [Dla kilku osób] Sąd opiekuńczy może ustanowić jednego opiekuna dla
kilku osób, jeżeli nie ma sprzeczności między ich interesami. Opieka nad
rodzeństwem powinna być w miarę możności powierzona jednej osobie.
Art. 152 [Obowiązek objęcia] Każdy, kogo sąd opiekuńczy ustanowi opiekunem,
obowiązany jest opiekę objąć. Z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zwolnić od
tego obowiązku.
Art. 153 [Forma i termin] Objęcie opieki następuje przez złożenie przyrzeczenia
przed sądem opiekuńczym. Opiekun powinien objąć swe obowiązki niezwłocznie.
Rozdział II. Sprawowanie opieki
Art. 154 [Zasady] Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą
starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes
społeczny.
Art. 155 [Odesłanie; nadzór sądu] § 1. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i
majątkiem pozostającego pod opieka; podlega przy tym nadzorowi sądu
opiekuńczego.
§ 2. Do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władzy
rodzicielskiej z zachowaniem przepisów poniższych.
Art. 156 [Zezwolenia sądu] Opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu
opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku
małoletniego.
Art. 157 [Ustanowienie kuratora] Jeżeli opiekun doznaje przemijającej przeszkody
w sprawowaniu opieki, sąd opiekuńczy może ustanowić kuratora.
Art. 158 [Wysłuchanie podopiecznego] Opiekun powinien przed powzięciem decyzji w
ważniejszych sprawach wysłuchać pozostającego pod opieką, jeżeli pozwala na to
jego rozwój umysłowy i stan zdrowia, oraz uwzględniać w miarę możności jego
rozsądne życzenia.
Art. 159 [Reprezentacja] § 1. Opiekun nie może reprezentować osób pozostających
pod jego opieką:
1) przy czynnościach prawnych między tymi osobami;
2) przy czynnościach prawnych między jedną z tych osób a opiekunem albo jego
małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna
polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką.
§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub
innym organem państwowym.
Art. 160 [Sporządzenie inwentarza] § 1. Niezwłocznie po objęciu opieki opiekun
obowiązany jest sporządzić inwentarz majątku osoby pozostającej pod opieką i
przedstawić go sądowi opiekuńczemu. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w
razie późniejszego nabycia majątku przez osobę pozostającą pod opieką.
§ 2. Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku sporządzenia inwentarza,
jeżeli majątek jest nieznaczny.
Art. 161 [Zabezpieczenie kosztowności i gotówki]
§ 1. Sąd opiekuńczy może
zobowiązać opiekuna do złożenia do depozytu sądowego kosztowności, papierów
wartościowych i innych dokumentów należących do pozostającego pod opieką.
Przedmioty te nie mogą być odebrane bez zezwolenia sądu opiekuńczego.
§ 2. Gotówka pozostającego pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania
jego uzasadnionych potrzeb, powinna być złożona przez opiekuna w instytucji
bankowej. Opiekun może podejmować ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu
opiekuńczego.
Art. 162 [Zasada bezpłatności] § 1. Opiekun sprawuje opiekę bezpłatnie.
§ 2. Jeżeli z opieką związany jest zarząd majątkiem wymagający znacznego nakładu
pracy, sąd opiekuńczy może na żądanie opiekuna przyznać mu stosowne
wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub
zwolnienia go od niej.
Art. 163 [Zwrot kosztów] § 1. Opiekun może żądać od pozostającego pod opieką
zwrotu nakładów i wydatków związanych ze sprawowaniem opieki. Do roszczeń z tego
tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
§ 2. Roszczenia powyższe przedawniają się z upływem lat trzech od ustania opieki
lub zwolnienia opiekuna.
Art. 164 [Odpowiedzialność opiekuna] Roszczenie osoby pozostającej pod opieką o
naprawienie szkody wyrządzonej nienależytym sprawowaniem opieki przedawnia się z
upływem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.
Rozdział III. Nadzór nad sprawowaniem opieki
Art. 165 [Zasady] § 1. Sąd opiekuńczy wykonywa nadzór nad sprawowaniem opieki,
zaznajamiając się bieżąco z działalnością opiekuna oraz udzielając mu wskazówek
i poleceń.
§ 2. Sąd opiekuńczy może żądać od opiekuna wyjaśnień we wszelkich sprawach
należących do zakresu opieki oraz przedstawiania dokumentów związanych z jej
sprawowaniem.
Art. 166 [Sprawozdania i rachunki] § 1. Opiekun obowiązany jest, w terminach
oznaczonych przez sąd opiekuńczy, nie rzadziej niż co roku, składać temu sądowi
sprawozdania dotyczące osoby pozostającego pod opieką oraz rachunki z zarządu
jego majątkiem.
§ 2. Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztów
utrzymania i wychowania pozostającego pod opieką, sąd opiekuńczy może zwolnić
opiekuna od przedstawiania szczegółowych rachunków z zarządu; w wypadku takim
opiekun składa tylko ogólne sprawozdanie o zarządzie majątkiem.
Art. 167 [Kontrola sądowa] § 1. Sąd opiekuńczy bada sprawozdania i rachunki
opiekuna pod względem rzeczowym i rachunkowym, zarządza w razie potrzeby ich
sprostowanie i uzupełnienie oraz orzeka, czy i w jakim zakresie rachunki
zatwierdza.
§ 2. Zatwierdzenie rachunku przez sąd opiekuńczy nie wyłącza odpowiedzialności
opiekuna za szkodę, wyrządzoną nienależytym sprawowaniem zarządu majątkiem.
Art. 168 [Zarządzenia nadzorcze] Jeżeli opiekun nie sprawuje należycie opieki,
sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.
Rozdział IV. Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki
Art. 169 [Przesłanki] § 1. Z ważnych powodów sąd opiekuńczy może na żądanie
opiekuna zwolnić go z opieki.
§ 2. Sąd opiekuńczy zwolni opiekuna, jeżeli z powodu przeszkód faktycznych lub
prawnych opiekun jest niezdolny do sprawowania opieki albo dopuszcza się czynów
lub zaniedbań, które naruszają dobro pozostającego pod opieką. § 3. Jeżeli sąd
opiekuńczy nie postanowił inaczej, opiekun obowiązany jest prowadzić nadal pilne
sprawy związane z opieką aż do czasu jej objęcia przez nowego opiekuna.
Art. 170 [Ustanie z mocy prawa] Gdy małoletni osiągnie pełnoletność albo gdy
przywrócona zostanie nad nim władza rodzicielska, opieka ustaje z mocy prawa.
Art. 171 [Sprawy pilne] Jeżeli w chwili ustania opieki zachodzi przeszkoda do
natychmiastowego przejęcia zarządu majątkiem przez osobę, która pozostawała pod
opieką, albo przez jej przedstawiciela ustawowego lub spadkobierców, opiekun
obowiązany jest nadal prowadzić pilne sprawy związane z zarządem majątku, chyba
że sąd opiekuńczy postanowi inaczej.
Art. 172 [Rachunek końcowy] § 1. W razie zwolnienia opiekuna lub ustania opieki
opiekun obowiązany jest złożyć w ciągu trzech miesięcy rachunek końcowy z
zarządu majątkiem.
§ 2. Do rachunku końcowego stosuje się odpowiednio przepisy o rachunku rocznym.
Art. 173 [Zwolnienie] Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku
składania rachunku końcowego.
Art. 174 [Oddanie majątku] Niezwłocznie po swym zwolnieniu lub po ustaniu opieki
opiekun obowiązany jest oddać osobie, która pozostawała pod opieką, albo jej
przedstawicielowi ustawowemu lub spadkobiercom zarządzany przez siebie majątek
tej osoby.
| |
Linki sponsorowane
|
