|
| |
Dział III. Małżeńskie ustroje majątkowe
Rozdział I. Ustawowy ustrój majątkowy
Art. 31 [Pojęcie] § 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z
mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty
majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z
nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową
należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej
każdego z małżonków,
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z
małżonków,
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu
emerytalnego każdego z małżonków.
Art. 32 (uchylony)
Art. 33 [Majątek osobisty] Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba
że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym
przepisom,
4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb
jednego z małżonków,
5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie
rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy
to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub
częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się
jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej
działalności zarobkowej jednego z małżonków,
8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia
jednego z małżonków,
9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne
prawa twórcy,
10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba
że przepis szczególny stanowi inaczej.
Art. 34 [Rozszerzenie] Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku
obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały
nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub
darczyńca inaczej postanowił.
Art. 34[1] [Zakres uprawnienia do współposiadania rzeczy]
Każdy z małżonków jest
uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz
do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze
współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.
Art. 35 [Charakter prawny wspólności] W czasie trwania wspólności ustawowej
żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również
rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie
ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych
przedmiotach należących do tego majątku.
Art. 36 [Zarząd majątkiem wspólnym] § 1. Oboje małżonkowie są obowiązani
współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie
wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem
wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.
§ 2. Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że
przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności,
które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym
czynności zmierzające do zachowania tego majątku. § 3. Przedmiotami majątkowymi
służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności
zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody
drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.
Art. 36[1] [Sprzeciw wobec czynności przekraczających zwykły zarząd] § 1.
Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej
przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia
codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo
podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.
§ 2. Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim
zapoznać przed dokonaniem czynności prawnej. § 3. Przepis art. 39 stosuje się
odpowiednio.
Art. 37 [Zgoda małżonka] § 1. Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do
dokonania:
1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia
nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania
nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków,
2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa
rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal,
3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i
wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo
przyjętych.
§ 2. Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez
wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
§ 3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana,
odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym
upływie wyznaczonego terminu. § 4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez
wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.
Art. 38 [Ochrona osób trzecich] Jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej
przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo
lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie
osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nie uprawnioną do
rozporządzania prawem.
Art. 39 [Zastępcze zezwolenie sądu] Jeżeli jeden z małżonków odmawia zgody
wymaganej do dokonania czynności, albo jeżeli porozumienie z nim napotyka trudne
do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może zwrócić się do sądu o
zezwolenie na dokonanie czynności. Sąd udziela zezwolenia, jeżeli dokonania
czynności wymaga dobro rodziny.
Art. 40 [Pozbawienie zarządu] Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z
małżonków pozbawić drugiego małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym;
może również postanowić, że na dokonanie czynności wskazanych w art. 37 § 1
zamiast zgody małżonka będzie potrzebne zezwolenie sądu. Postanowienia te mogą
być uchylone w razie zmiany okoliczności.
Art. 41 [Uprawnienia wierzyciela] § 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za
zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku
wspólnego małżonków.
§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo
zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może
żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z
dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również
z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli
wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z
przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa. § 3. Jeżeli
wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku
osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku
osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez
dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z
jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.
Art. 42 [Ograniczenie praw wierzyciela] Wierzyciel małżonka nie może w czasie
trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania
wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych
przedmiotach należących do tego majątku.
Art. 43 [Udziały] § 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie
udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z
nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą
wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o
unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. § 3.
Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania
majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu
dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
Art. 44 (uchylony)
Art. 45 [Rozliczenie] § 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady
poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i
nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać
zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na
majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu
zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili
ustania wspólności.
§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może
nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. § 3. Przepisy
powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został
zaspokojony z majątku wspólnego.
Art. 46 [Odesłanie] W sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od
chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak
również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności
majątku spadkowego i o dziale spadku.
powrót do początku
Rozdział II. Umowne ustroje majątkowe
Oddział 1. Przepisy ogólne
Art. 47 [Umowy majątkowe małżeńskie] § 1. Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w
formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo
ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem
dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.
§ 2. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej
rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność
ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.
Art. 47[1] [Powołanie się na umowę wobec osób trzecich] Małżonek może powoływać
się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz
rodzaj były tym osobom wiadome.
powrót do początku
Oddział 2. Wspólność majątkowa
Art. 48 [Odesłanie] Do ustanowionej umową wspólności majątkowej stosuje się
odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej, z zachowaniem przepisów niniejszego
oddziału.
Art. 49 [Rozszerzenie wspólności] § 1. Nie można przez umowę majątkową małżeńską
rozszerzyć wspólności na:
1) przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia,
zapisu lub darowizny,
2) prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym
przepisom,
3) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
4) wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie
rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również
wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
5) niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu
innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.
§ 2. W razie wątpliwości uważa się, że przedmioty służące wyłącznie do
zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków nie zostały włączone do
wspólności.
Art. 50 [Odpowiedzialność] Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem
wspólności, wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać
zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku
osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona.
Art. 50[1] [Ustanie wspólności] W razie ustania wspólności, udziały małżonków są
równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Przepis ten nie
wyłącza zastosowania art. 43 § 2 i 3.
powrót do początku
Oddział 3. Rozdzielność majątkowa
Art. 51 [Rozdzielność majątkowa] W razie umownego ustanowienia rozdzielności
majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem
umowy, jak i majątek nabyty później.
Art. 51[1] [Samodzielny zarząd] Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim
majątkiem.
powrót do początku
Oddział 4. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków
Art. 51[2] [Stosowanie przepisów] Do rozdzielności majątkowej z wyrównaniem
dorobków stosuje się przepisy o rozdzielności majątkowej, z zachowaniem
przepisów niniejszego oddziału.
Art. 51[3] [Pojęcie dorobku] § 1. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost
wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej.
§ 2. Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobków pomija
się przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej i wymienione w
art. 33 pkt 2, 5-7, 9 oraz przedmioty nabyte w zamian za nie, natomiast dolicza
się wartość:
1) darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na
rzecz wspólnych zstępnych małżonków oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn
na rzecz innych osób,
2) usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku
drugiego małżonka,
3) nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.
§ 3. Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności
majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.
Art. 51[4] [Żądanie wyrównania dorobków] § 1. Po ustaniu rozdzielności
majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego
małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa.
§ 2. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać zmniejszenia obowiązku
wyrównania dorobków. § 3. W razie braku porozumienia między stronami co do
sposobu lub wysokości wyrównania, rozstrzyga sąd.
Art. 51[5] [Wyrównanie w razie śmierci] § 1. W razie śmierci jednego z
małżonków, wyrównanie dorobków następuje między jego spadkobiercami a małżonkiem
pozostałym przy życiu.
§ 2. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku
wyrównania dorobków tylko wtedy, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o
unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.
Rozdział III. Przymusowy ustrój majątkowy
Art. 52 [Sądowe zniesienie wspólności] § 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków
może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.
§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją
ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z
dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli
małżonkowie żyli w rozłączeniu.
Art. 53 [Ustanie przy ubezwłasnowolnieniu] § 1. Rozdzielność majątkowa powstaje
z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z
małżonków.
§ 2. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub
uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy
ustrój majątkowy.
Art. 54 [Skutki separacji] § 1. Orzeczenie separacji powoduje powstanie między
małżonkami rozdzielności majątkowej.
§ 2. Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój
majątkowy. Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami
rozdzielności majątkowej.
powrót do początku
Rozdział III. Przymusowy
ustrój majątkowy
Art. 52 [Sądowe zniesienie wspólności] § 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków
może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.
§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją
ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z
dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli
małżonkowie żyli w rozłączeniu.
Art. 53 [Ustanie przy ubezwłasnowolnieniu] § 1. Rozdzielność majątkowa powstaje
z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z
małżonków.
§ 2. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub
uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy
ustrój majątkowy.
Art. 54 [Skutki separacji] § 1. Orzeczenie separacji powoduje powstanie między
małżonkami rozdzielności majątkowej.
§ 2. Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój
majątkowy. Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami
rozdzielności majątkowej.
powrót do początku | |
Linki sponsorowane
|
