|
| |
Kodeks pracy
 |
Dział ósmy.
Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem
|
Dział ósmy. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem
Art. 176 [Prace wzbronione kobietom] Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach
szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w
drodze rozporządzenia, wykaz tych prac.
Art. 177 [Ochrona szczególna pracownicy w ciąży] § 1. Pracodawca nie może
wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie
urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające
rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę
zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do pracownicy w okresie próbnym nie
przekraczającym jednego miesiąca. § 3. Umowa o pracę zawarta na czas określony
lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden
miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega
przedłużeniu do dnia porodu. § 3[1]. Przepisu § 3 nie stosuje się do umowy o
pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego
usprawiedliwionej nieobecności w pracy. § 4. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy
o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego może
nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.
Pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową
organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę. W razie niemożności
zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują
świadczenia określone w odrębnych przepisach. Okres pobierania tych świadczeń
wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. §
5. Przepisy § 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio także do pracownika-ojca
wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego.
Art. 178 [Zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej] § 1.
Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze
nocnej. Pracownicy w ciąży nie wolno bez jej zgody delegować poza stałe miejsce
pracy ani zatrudniać w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139.
§ 2. Pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4 roku życia
nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w
systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, jak również delegować poza stałe
miejsce pracy.
Art. 178[1] [Obowiązki wobec pracownicy ciężarnej zatrudnionej w porze nocnej]
Pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej
ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza
porą nocną, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicę do
innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej; w razie braku
takich możliwości pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownicę na czas
niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Przepisy art. 179 § 4-6 stosuje się
odpowiednio.
Art. 179 [Zmiana warunków pracy] § 1. Pracodawca zatrudniający pracownicę w
ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy wymienionej w przepisach wydanych
na podstawie art. 176, wzbronionej takiej pracownicy bez względu na stopień
narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany
przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na
czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.
§ 2. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią
przy pozostałych pracach wymienionych w przepisach wydanych na podstawie art.
176 jest obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w tych
przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla
zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na
dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub
niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a w
razie braku takiej możliwości zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku
świadczenia pracy. § 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do pracodawcy w
przypadku, gdy przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy
przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią wynikają z orzeczenia
lekarskiego. § 4. W razie gdy zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym
stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej
pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek
wyrównawczy. § 5. Pracownica w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy
zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia. § 6. Po ustaniu przyczyn
uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu
pracy lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, pracodawca jest obowiązany
zatrudnić pracownicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o
pracę. § 7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
sposób i tryb wydawania zaświadczeń lekarskich stwierdzających przeciwwskazania
zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub
karmiącą dziecko piersią, uwzględniając zagrożenia dla jej zdrowia lub
bezpieczeństwa występujące w środowisku pracy.
Art. 180 [Urlop macierzyński; wymiar] § 1. Pracownicy przysługuje urlop
macierzyński w wymiarze:
1) 16 tygodni przy pierwszym porodzie,
2) 18 tygodni przy każdym następnym porodzie,
3) 26 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym
porodzie.
§ 2. Pracownicy, która wychowuje dziecko przysposobione lub która przyjęta
dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej
pełniącej zadania pogotowia rodzinnego, przysługuje urlop macierzyński w
wymiarze 18 tygodni również przy pierwszym porodzie. § 3. Co najmniej 2 tygodnie
urlopu macierzyńskiego mogą przypadać przed przewidywaną datą porodu. § 4. Po
porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do
wyczerpania okresu ustalonego w § 1 i 2. § 5. Pracownica, po wykorzystaniu po
porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z
pozostałej części tego urlopu; w takim przypadku niewykorzystanej części urlopu
macierzyńskiego udziela się pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko, na jego
pisemny wniosek. § 6. Pracownica zgłasza pracodawcy pisemny wniosek w sprawie
rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego, najpóźniej na 7 dni przed
przystąpieniem do pracy; do wniosku dołącza się zaświadczenie pracodawcy
zatrudniającego pracownika-ojca wychowującego dziecko, potwierdzające termin
rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przez pracownika, wskazany w jego wniosku o
udzielenie urlopu, przypadający bezpośrednio po terminie rezygnacji z części
urlopu macierzyńskiego przez pracownicę. § 7. W razie zgonu pracownicy w czasie
urlopu macierzyńskiego, pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko przysługuje
prawo do niewykorzystanej części tego urlopu.
Art. 180[1] [Urodzenie martwego dziecka] § 1. W razie urodzenia martwego dziecka
lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, pracownicy przysługuje urlop
macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez okres
7 dni od dnia zgonu dziecka. Pracownicy, która urodziła więcej niż jedno dziecko
przy jednym porodzie, przysługuje w takim przypadku urlop macierzyński w
wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu.
§ 2. W razie zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, pracownica zachowuje
prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. Przepis
§ 1 zdanie drugie stosuje się.
Art. 181 [Dziecko wymagające opieki szpitalnej] W razie urodzenia dziecka
wymagającego opieki szpitalnej pracownica, która wykorzystała po porodzie 8
tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałą część tego urlopu może wykorzystać w
terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala.
Art. 182 [Rezygnacja z wychowywania dziecka] Jeżeli matka rezygnuje z
wychowywania dziecka i oddaje je innej osobie w celu przysposobienia lub do domu
małego dziecka, nie przysługuje jej część urlopu macierzyńskiego przypadająca po
dniu oddania dziecka. Jednakże urlop macierzyński po porodzie nie może wynosić
mniej niż 8 tygodni.
Art. 183 [Urlop z tytułu przysposobienia] § 1. Pracownik, który przyjął dziecko
na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie
postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na
wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej pełniącej
zadania pogotowia rodzinnego, ma prawo do 16 tygodni urlopu na warunkach urlopu
macierzyńskiego, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy
życia. Przepisy art. 180 § 5-7 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Jeżeli pracownik, o którym mowa w § 1, przyjął dziecko w wieku do 1 roku,
ma prawo do 8 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
Art. 184 [Zasiłek macierzyński] Za czas urlopu macierzyńskiego przysługuje
zasiłek macierzyński na zasadach i warunkach określonych odrębnymi przepisami.
Art. 185 [Badania lekarskie] § 1. Stan ciąży powinien być stwierdzony
świadectwem lekarskim.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy
na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą,
jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas
nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Art. 186 [Prawo do urlopu wychowawczego] § 1. Pracownik zatrudniony co najmniej
6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu
sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia
przez nie 4 roku życia. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się
poprzednie okresy zatrudnienia.
§ 2. Pracownik mający okres zatrudnienia określony w § 1, bez względu na to, czy
korzystał z urlopu wychowawczego przewidzianego w tym przepisie, może skorzystać
z urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia
przez dziecko 18 roku życia, jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego
orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga
osobistej opieki pracownika. § 3. Rodzice lub opiekunowie dziecka spełniający
warunki do korzystania z urlopu wychowawczego mogą jednocześnie korzystać z
takiego urlopu przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy. § 4. Urlopu
wychowawczego udziela się na wniosek pracownika. § 5. Urlop wychowawczy może być
wykorzystany najwyżej w 4 częściach.
Art. 186[1] [Ochrona szczególna] § 1. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani
rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o
udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu. Rozwiązanie
przez pracodawcę umowy w tym czasie jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia
upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny
uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
§ 2. W przypadku złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu
wychowawczego po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę,
umowa rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.
Art. 186[2] [Praca zarobkowa w trakcie urlopu] § 1. W czasie urlopu
wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub
innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie
wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
§ 2. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej
opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w
terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia
powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia
wezwania. § 3. Przepis § 2 stosuje się także w razie stwierdzenia przez
pracodawcę, że z urlopu wychowawczego korzystają w tym samym czasie oboje
rodzice lub opiekunowie dziecka; nie dotyczy to przypadku określonego w art. 186
§ 3.
Art. 186[3] [Rezygnacja z urlopu] Pracownik może zrezygnować z urlopu
wychowawczego:
1) w każdym czasie - za zgodą pracodawcy,
2) po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy - najpóźniej na 30 dni przed terminem
zamierzonego podjęcia pracy.
Art. 186[4] [Zatrudnienie po urlopie] Pracodawca dopuszcza pracownika po
zakończeniu urlopu wychowawczego do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli
nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem
urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za
wynagrodzeniem nie niższym od wynagrodzenia za pracę przysługującego
pracownikowi w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem.
Art. 186[5] [Okres urlopu a okres zatrudnienia] Okres urlopu wychowawczego, w
dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą
uprawnienia pracownicze.
Art. 186[6] [Upoważnienie] Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe warunki udzielania urlopu wychowawczego, w tym formę
i termin złożenia wniosku w sprawie udzielenia urlopu, biorąc pod uwagę
wymagania dotyczące zapewnienia normalnego toku pracy w zakładzie pracy, oraz
dodatkowe wymagania dotyczące wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego, w
przypadkach określonych w art. 186 § 2 i 3.
Art. 186[7] [Obowiązkowe obniżenie wymiaru etatu] Pracownik uprawniony do urlopu
wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu
pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie,
w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca jest obowiązany
uwzględnić wniosek pracownika.
Art. 187 [Przerwa na karmienie] § 1. Pracownica karmiąca dziecko piersią ma
prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy.
Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy,
po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane
łącznie.
§ 2. Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy
na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6
godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.
Art. 188 [Zwolnienie od pracy na opiekę] Pracownikowi wychowującemu przynajmniej
jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego
zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
Art. 189 [Zasiłek opiekuńczy] Prawo do zasiłku za czas nieobecności w pracy z
powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem regulują odrębne
przepisy.
Art. 189[1] [Korzystanie z uprawnień związanych z rodzicielstwem] Jeżeli oboje
rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, z uprawnień określonych w art.
148 pkt 3, art. 178 § 2, art. 186 § 1 i 2, art. 186[1]-186[5], art. 186[7] i
art. 188 może korzystać jedno z nich.
| |
Linki sponsorowane
|
